Soldan sağa: TYMB tarafından 1959 yılında satın alınan Merkez Binası, Merkez Binası'nın inşaatı (1968), Merkez Binası'nın tamamlanmış hali (1970).

Osmanlı Dönemi’nde Örgütlenme
Düzenli sivil mimarlık eğitimi veren Sanayi-i Nefise Mektebi’nin 1882 yılında açılışına kadar Osmanlı Devleti’nde mimarlık eğitimi yalnızca Mühendishane’de verilen “fenn-i mimari” dersiyle sınırlıydı. Tanzimat Dönemi’nde mimarlık eğitimi alanında girişim olmaması, mimarlık hizmetlerinin yabancı mimarlar ve yabancı ülkelerde eğitim almış Müslüman olmayan mimarlar tarafından üstlenilmiş olması, bir mimar topluluğunun yetişmesini ve Türk mimarlar arasında birleştirmeyi geciktiren nedenlerdendi.

1908 yılında mimarların mühendislerle birlikte kurduğu “Osmanlı Mühendis ve Mimar Cemiyeti”, Osmanlı Dönemi’ndeki en önemli örgütlenmedir. Kuruluş amaçları:
• Osmanlı mimar ve mühendislerinin haklarını korumak,
• Ülkenin bayındırlığının ve mimarlığının gelişmesine çalışmak,
• Bir toplantı merkezi temin etmek,
• Yardıma muhtaç mimar ve mühendislere yardım etmek,
• Mühendislik ve mimarlığa ait inceleme ve bilimsel araştırmalar yapmak,
• Osmanlı mimar ve mühendisleri arasında dostluk bağlarını arttırmak,
• Mühendislik ve mimarlığın gelişmesine, yükselmesine hizmet eden şahısları, bilgisi, ehliyeti, doğruluğu ile sivrilmiş müteahhit ve işleri memlekete tanıtmak,
olan cemiyete 1921 yılına kadar 170 asil, 72 müntesip toplam 242 üye kayıt oldu. Cemiyet konferanslar düzenledi, özellikle fen bilimlerinde kullanılan terminolojiler ve sembolleri düzenleme çalışmaları yaptı.

Osmanlı Dönemi’nde faaliyet gösteren diğer cemiyetler ise;
• 1913 yılında kurulan, çoğunluğunu Türk olmayan, gayri müslim mühendis ve mimarlardan oluşturduğu Association Des Architects Et Ingenieurs en Turquie,
• 1911 yılında kuruluşu devletçe tasdik edilen Mühendis Mektebi İktisat Cemiyeti,
• 1919 yıllarında faaliyet gösteren Mühendis Birlik Yurdu,
• 1880lerde Beyoğlu’nda faaliyet gösterdiği düşünülen Mütefenin Cemiyeti’dir.

Cumhuriyet Yılları’nda Örgütlenme
Cumhuriyetin ilanı ve dernek kurma özgürlüğünün 1924 Anayasası ile kabul edilmesinin ardından mimarlar ve mühendisler örgütlenmeye başladı. Bu örgütler arasında:

• 1925 yılında faaliyet gösterdiği bilinen Türk Mimar ve Mühendis Cemiyeti,
• 1923’te kurulan ve 20 kurucu üyesinin hepsi yurt dışında mühendislik eğitimi görmüş olan Türk Mühendisleri Ocağı,
• 1926 yılında kurularak, Mimarlar Odası'nın kurulduğu 1954 yılına kadar mimarlar, genel dernek statüsünde çalışan Yüksek Mimarlar Birliği,
• 1927’de Ankara’da kurulan Türk Mimarlar Cemiyeti, İstanbul’da kurulan Türk Mimarlar Cemiyeti İstanbul Şubesi’nin 1939 yılında resmen kabul edilen tüzükleri ile aynı isim altında birleşerek oluşturdukları Türk Yüksek Mimarlar Birliği yer alıyor.

Türk Yüksek Mimarlar Birliği’nin Ankara’daki Merkez ve İstanbul Şubesi’nin yanısıra , İzmir, Bursa, Zonguldak Şubeleri, Adana Temsilciliği, Doğu Bölgesi Ajanlığı (Diyarbakır) kuruldu.

Mimarlar Odasının Kuruluşu
Mimarlar Odası 1954 yılında çıkarılan 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimarlar Birliği yasası ile kuruldu. Yasa, Mimarlar Odasına şu görevleri veriyor:
• Mimarların ortak ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki çalışmalarını kolaylaştırmak,
• Mesleğin genel çıkarlara uygun olarak gelişimini sağlamak,
• Mimarların birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü hakim kılmak üzere meslek disiplinini korumak.
• Meslek ve meslek çıkarlarıyla ilgili konularda resmi makamlarla işbirliği yaparak yardım ve önerilerde bulunmak,
• Meslekle ilgili bütün mevzuat, normlar şartnameleri incelemek, bunlar hakkındaki görüş ve düşüncelerini ilgililere bildirmek.

1980’li yıllara kadar çalışmalarını ülkenin üç büyük kenti İstanbul, Ankara ve İzmir’de kurulan şubeler ile yürüten Mimarlar Odası'nın bugün 23 ilde şubesi, 79 kentte temsilciliği ve 145 kentte oda temsilcisi bulunuyor.

Kaynakça
- Ünalın Ç., Türk Mimarlar Cemiyeti'nden Mimarlar Derneği 1927'ye, İstanbul, 2002.
- Mimarlar Odası Resmi İnternet Stesi