Pera Güzel Sanatlar’ın RESELTAM projesi sayesinde, restorasyon ustaları, internet üzerinden ‘e-learning’ sistemiyle Avrupa kalite standartında mesleki eğitim alacak
Avrupa Birliği Leonardo da Vinci programları kapsamında bugüne kadar çok sayıda projeyi başarıyla gerçekleştiren Pera Güzel Sanatlar, Türkiye ve dünyada bir ilke imza attı. Avrupa Birliği’nin Brüksel’deki idari ajansı, ilk defa Türkiye’den ‘Leonardo da Vinci-Çoklu Projelerde Yenilikçilik Geliştirilmesi’ kapsamında bir projeyi kabul etti.
Restorasyon sektöründe çalışan ustaların, Avrupa kalite standartlarında mesleki eğitime ulaşabilmeleri için web tabanlı bir eğitim modülü oluşturmayı amaçlayan bu projenin iki yıl sürmesi planlanıyor. Proje kapsamında ustalar, internet üzerinden ‘e-learning’ sistemiyle genel bir restorasyon eğitimi alacaklar.
Tasarım ve Üretim Bir Arada
Türkiye’de büyük bir sorun olan ‘restorasyon sektöründe çalışan kalifiye usta’ ihtiyacını gidermeyi hedeflediklerini belirten Pera Güzel Sanatlar Genel Sanat Yönetmeni Sabahattin Özbakır, projeyi şöyle anlatıyor: “Sadece Beyoğlu civarında restore edilmeyi bekleyen 15 bin tarihi yapı var ama buralarda çalışacak işçi ve ustalar yetersiz. Türkiye, çoğu kez Osmanlı çinilerini ‘çirkin’ diyerek çıkarıp yerine fayans koyan ustaların yaptıklarına tanık oldu. Bu şekilde eski yapılar yok oldu. Bugün Floransa’ya 16. yüzyıldan kalma yapıları görmek için birçok turist gidiyor. Tarlabaşı’nın arka sokaklarındaki yapıların benzerleri Venedik’te de var. Ama oradakiler derli toplu ve bakımlı. Burada ise Tarlabaşı’ndan Kasımpaşa’ya inemiyorsunuz. Bu projede bizi harekete geçiren ve tetikleyen bunlardı. Çünkü bu dokuda yaşıyoruz. Ustaların yaptığı şey aslında bir sanat ancak bu sanatın adını koyamıyoruz. Bu projede sanat, tasarım ve üretim bir arada olacak. Bu işte başarılı olursak gelecek nesillere iyi izler bırakacağımızı düşünüyorum.”
Projeye Türkiye’den Pera Güzel Sanatlar dışında Ege Üniversitesi Bergama Restorasyon Meslek Yüksekokulu, Almanya’dan ESTA Bildungswerk, İtalya’dan Palazzo Spinelli per l’Arte e il Restauro, Fransa’dan Ecole d’Avignon, Romanya’dan ise Budowlani Trade Union ve NYSSA Vocational High School katılıyor. Eğitim kapsamında restorasyon konusunda uzman kişilerin hazırlayacağı bilgiler veri bankasında toplanacak ve projede yer alacak ustalar, bu bilgilere internet ortamından ulaşabilecek.
Projede Yer alan Ustalar
Her birinin uzmanlık alanı ayrı olsa da bu proje onları birleştirmiş. Biz de projede yer alan ustalarla konuştuk.
Tarihi seven mimarla çalışmak önemli
Ahmet Demir (37 yıllık mobilya döşeme ustası): Usta olarak tarihi yapıların bozulmasına üzülüyoruz. Eski bir binayı alan kişi restore ettirdiği zaman onun istediğini yapmak zorundayız. Ama orijinali neyse tamir edilip bir 500 sene daha dursun isteriz. Bazı binalar restore edilip otel olarak da kullanıma açılıyor. Eğer o yapıyı korursanız turist gelip bir gece kalır ve 500 sene önceyi yaşamış gibi hisseder kendini. Bu yüzden tarihi seven bir mimarla çalışmak önemli.
Bu projeden umutluyuz
Hayati Özkılıç (20 yıllık Horosan taş ustası): İstanbul’daki ustaların bazıları çok yetersiz. Mimarlar bu işi basitleştirdi. Orijinal taşları kullanmadan kaplama usulü, sıva ve derz yapıp eski görünümü veriyorlar. Biz esnaf ve sanatkarız. Bu projeden umutluyuz.
En büyük sorun sanatkar yetişmemesi
Mehmet Öztürk (35 yıllık mobilya ustası): Tarihi nasıl koruyacağımızı bilmiyoruz. Denetim yok. En büyük sorun sanatkar yetişmemesi. İyi ustaları eğitip projeye katabilirsek hem sanat tarihi hem de meslektaşlarımız adına iyi olacak.
Mimarlara da büyük iş düşüyor
Ramazan Arslan (35 yıllık ahşap oyma ustası): Bize verilen işi en iyi şekilde teslim edip tarihe sahip çıkmalıyız. Ama mimarlara da çok iş düşüyor.
Dolmabahçe’ye bir bakın
Agop Kalaycı (35 yıllık ahşap dekorasyon-restorasyon ustası): Dolmabahçe Saat Kulesi’nin giriş kapısına gidip bakın. O zaman günümüzdeki ustaların kim olduğunu anlayacaksınız. Eski binanın kapısıyla bugün bilinçsiz bir imalatçının yaptığı iş orada çok net gözüküyor.
Bu proje bilgi bankası niteliğinde
Murat Şahin (20 yıllık ayna ve vitray ustası): Biz usta yetişmiyor diyoruz ama Avrupa’yı görmediğimiz için böyle diyoruz. Az gelişmiş ülkelerde çok iyi sanatkarlar yetişiyor. Türkiye açısından karamsar değilim. Bu proje ile geleceğe bilgi bankası bırakacağız.
Verilen sürede bitirmek imkansız
Ali Rıza Erkan (30 yıllık mermer ustası): Mal sahipleri ve mimarlar, işin kolayına kaçıyor. Bugüne kadar çalıştığımız mimarlar, kısa sürede işi teslim etmemizi istiyor. Halbuki kısa sürede onarım yapmak imkansız.
Bir sertifika sistemi olmalı
İsmail Çilsaldı (39 yıllık ahşap, merdiven, küpeşte ustası): Bence bir sertifika sistemi olsa iyi ustalar kötülerden ayrılır. Projeden umutluyum.
Para kazanmayan bir işin altına elini koymuyor
Sarkis Kalaycı (35 yıllık antika tamiri mobilya yenileme ustası): Sanatkarlara değer veren bir proje bu. Herkes kendi branşında iyi şeyler yaparsa çok iyi olur.