Peter Zumthor, Los Angeles için büyük bir şeyler hazırlıyor. Bu yılki Pritzker Ödülü'nün sahibi İsviçreli mimar bu yıl Los Angeles'ı, County Sanat Müzesi'ne bakmak için ziyaret etti. LACMA'nın yedi binası 1960'lardan 1980'lere kadar birbirinden kopuk şekilde 20 hektarlık bir alana saçılmıştı. Müze, yedi yıldır Wilshire Bulvarı'na doğru genişlerken, daha belirgin bir yuva arayışındaydı.

Michael Govan üç yıl önce LACMA'nın CEO'su olarak göreve başladığında bu şehrin, en büyük müzesini baştan yapabilme şansına sahip dünyadaki tek şehir olduğunu söylemişti. Govan'ın tarihin yeni hikayelerini ve sanatın anlamını anlatma planları yeni mimari ile güçlendirilecekti. Bunun için Govan Culver merkezli SPF:A ve Renzo Piano gibi yetenekli mimarlarla çalıştı ancak hiçbiri İsviçreli Peter Zumthor kadar özgün değillerdi. Edward Lifson, Los Angeles'a yaptığı gezilerden birinde genellikle uzak görünen mimar ile bir söyleşi gerçekleştirdi. Tam da Amerika çapında büyük kültürel projelerin askıya alındığını düşünürken, Michael Govan ile yapılan bir görüşme sonrası, çalışmalar arasında hala bazı uzun soluklu projelerin de olduğunu gördü.

Edward Lifson: Sadece sizi gerçekten ilgilendiren projeleri üstleniyorsunuz. LACMA'nın dönüşümünü kabul nasıl ettiniz?
Peter Zumthor: Govan'ı New York'taki Dia Vakfı'ndan tanıyordum. Orada sanatçı Walder de Maria için bir proje yapmaya çalışmıştık. Los Angeles'ta başa geçtikten sonra beni arayıp "Şu koleksiyona baksana! Bunun için yeni bir bina düşünmeye başlamalıyız," dedi. Geçtiğimiz Nisan ayında başladım. LACMA'dan büyük bir ekiple beraber çalışıyoruz ve bu kampüs ile tüm kolleksiyon için olacak yeni bir bina nasıl olabir diye düşünüyoruz.

EL: Tüm kolleksiyon!
PZ: Muhtemelen uzun koridorlu, dönem galerileri serisi olmayacak. Kampüsün doğu kısmını, iki yeni Renzo Piano binalarından asfalt çukurlarına kadar olan kısmı tamamen yeniden inşa etmekten bahsediyoruz.

EL: Tarih öncesi LaBrea asfalt çukurları LACMA'nın yanında. Vals'teki hamamlar için yerel primordiyal taşlar kullanmıştınız. Buradaki malzemeler ne olacak?
PZ: Bu projede asfalt görecek miyiz? (Gülüyor) Malzemelerin ne olacağını henüz bilmiyorum. Müzenin bu güzel koleksiyonu Kolombiya öncesi sanatının parçaları ile güçleniyor ve kıtanın eski tarihine yakınlaşıyor ve yeni projeye asfalt çukurlarının yakınlığını entegre etmek iyi olur. Ama biz içten dışa tasarlıyoruz, bu en önemli nokta. Koleksiyonun kişiliği ve karakteri ilginç olan şey. Bilirsiniz, her koleksiyonun farklı kişiliği vardır. Bunun karakterini ortaya çıkartmak istiyoruz. Bina için beş ya da altı destek sanat eseri belirleyeceğiz. Burada Kolombiya öncesi ve Hint sanatı çok güçlü ve destek parçalarından biri de Los Angeles'ta olduğumuzdan, sinema olacak. Destek parçalarının etrafında diğer sanatla ilgili (daha çok benzeyen ya da tamamen farklı sanat olabilir) ilginç üstsüste binmeler için mekanlar yaratacağız.

Atmosfer yaratan mekanlar da olacak. Mimariye kiritik bir ilmik inşa etmekten bahsediyoruz. Fotoğraf, film, çizim veya başka yollarla sanat eserleri üzerine yorumlar yapabileceğiniz müzenin içinden geçen bir çizgiden bahsediyoruz. Böylece zihnimde hücresel bir fikir gelişmeye başlıyor- ve bunun mimari olarak ne olacağı hakkında hiçbir fikrim yok! Binanın "mimari dokusu"nu biliyorum ancak gerçek mimaride nasıl yapılacağı ile ilgili bir fikrim yok!

Michael, bir çözüm bulmak için iki ya da üç yıla ihtiyacım olduğunu biliyor ve bu on yıllık bir proje. Ancak kuruculara gelince, onlar en az 6 ay sonra çizimler görmek isteyecekler. Bu yüzden, şimdiden başlıyoruz ki Michael kuruculara gitmeye hazır olduğunda, biz de hazır olalım.

Aynı zamanda, koruma ve depolamayı da düşünmeliyiz ve tabi ki bu insanlar binada varlık göstermeli. Ve Michael, "Çocuklara çekici gelmeli! Bir, hatta iki milyon çocuk gelmeli!" şeklinde şeyler de söylüyor. Avrupa'da kimse bundan bahsetmez.

Erken Amerikan sanatı olan koloniyal sanatın çok önemli bir bölüm olacağına inanıyorum- yalanlarla dolu çünkü. Bu yüzden, film gibi çağdaş sanatı dahil etmemiz gerekiyor ki bunun üzerine yorum yapabilsin çünkü bütün, doğru olmak zorunda. Sanırım Amerikan sanatının 1960'larda dünyanın bir parçası oluşunu ve bu sanatçıların çoğunun Kaliforniya'lı olmalarından bahsetmek isterim. Bu etkileyici ve heyecan verici. Sonuçta, farklı sanat türleri arasında ilişki kurmak için entellektüel ve duygusal kısımları olabilir.

EL: Türler arası sonsuz ilişkiler, tam da Los Angeles gibi. Şehirle mimari anlamda nasıl bir bağ kuracaksınız?
PZ: Şu anki binaların Wilshire Bulvarı ile kurduğu az ilgi, bu tür bir kontrast bence çok Amerika. Şu anda bununla kavga etmiyorum, sadece gözlemliyorum. Ama belki Los Angeles'ta çok iyi bilinmeyen bir şey önerebiliriz: kamusal alan. Açık hava sineması ve benzeri özelliklerle tüm mekanı insanlara açık kılmayı isteriz. Michael ve ben, Los Angeles'ın gerçek bir kamusal alan beklentisinde olduğunu düşünüyoruz.

EL: Şu anki LACMA kampüsüne ilham için baktığınızda ne görüyorsunuz?
PZ: Tipik Amerikan temaları, bilirsin, herkes bir parça yapmıştır, sağa sola bakarak: "Bunu, bunu yaptım ve yarın bunu ve bunu yapacağım". Avrupalı olarak "Bütün bir parça yaratabilir miyiz? Belki tekillikler koleksiyonundan fazlasını..." demek için eğitildim. Bundan zevk alıyorum ve çok gülüyoruz. Üzgünüm ki bugün buradaki durum, garip binaların kamusal alanları tıkamasıdır. Arazide bir kargaşa söz konusu bugün ve budan nasıl kurtulabileceğimizi düşünüyoruz.

EL: Projeniz bugünkü LACMA binalarının yıkımını da içerecek mi?
PZ: Evet.

EL: Rem Koolhaas dahil, diğerleri bu kampüsü tekrar tasarlamayı denediler ve başarısız oldular. Başarısızlığı nasıl engelleyeceksiniz?
PZ: Buna cevap veremem.

EL: İsviçre, Avusturya veya Almanya'da bir proje yapmanız bir şey, burada, Los Angeles'ta bir proje yapmanız başka birşey. Bu çok farklı.
PZ: Belki ben çok safım. Hep ufak bir çocuk gibi heycanlanıyorum. Bu projeye bakıyorum ve heycanlanıyorum, yapabileceğimi düşünüyorum. Öğrenmem gerekitğini biliyorum ama İsviçre veya Norveç'ten çok farklı değil. Dünya küçük. 1980'lerde burada SCI-Arc'ta ders veriyordum ve Los Angeles'ı sevdim. Şehir bana "beni anlamıyorsun, eve git," hissini vermedi. Bu yüzden geri geldim. Michael beni aradığında aynı hisse kapıldım: orada çalışabilirim.

EL: Bu proje için Los Angeles'a özel olup da size ilham veren şeyler nedir?
PZ: İsviçre'de soğuk ve kardan geliyorum. Ve sanırım burada ebedi güzel iklim var. Burası aydınlık, huzurlu ve yemyeşil. Dün Huntington Bahçeleri'ne gittik; inanılmazdı. John Lautner ve Frank Lloyd Wright evlerine baktım. Benim için kolay, sevdiğim birşey. Burada hayatın bazı formel yanları var ama dünyanın başka yerlerindeki gibi katı değiller. Los Angeles'ın istikrarlı bir hızı ve akışı var.

23 Kasım'da bir telefon görüşmesinde Edward Lifson, müze direktörü Michael Govan'a LACMA'nın gelecek planlarında Zumthor ile çalışmak üzerine sorular sordu:

Michael Govan: Zaman içerisinde, eski kampüsümüzle ilgili birşeyler yapmamız gerektiği oldukça açık. Binalardaki sistemler eski ve bugün farklı deprem standartları var. Bildiğiniz gibi Rem Koolhaas bu süreç için ilginç bir şema önerdi ve Renzo Piano da bazı fikirler önerdi. Benim açımdan, daha önce de Peter Zumthor ile çalıştığım için biliyorum ki mimarlık tarihinin en iyi mimarlarından birisi ve böylece onunla çalışmak, parkın ve müzenin büyük ve uzun bir manzarasını ele alırsak ne başarılabileceği konusunda onun fikrini almak istedim.

Bizi düşünmemizin erken fazlarında yakaladınız. Yani, şu anda bahçelere bakarak geçiriyoruz zamanımızı. Geçen gün, Huntington Bahçelerinde bir sürü farklı palmiye çeşidine baktık. Diğer bir değişle, ambiyans ve fikir depoluyoruz.

EL: Zumthor Los Angeles'ı biliyor, 1980'lerde burada SCI-Arc'ta ders vermişti.
MG: Yazar Reyner Banham'ın aksine, Peter Zumthor'un burada bir arabası olduğunu sanmıyorum, sanırım bisiklet kullanıyordu. Bu sefer onu araba ile gezdiriyoruz ve Peter bizim için ne hazırlıyor bilmiyorum; öğrendiğim birşey var ise, o da asla karşımıza ne ile çıkacağının tahmininde bulunmamaktır. Tahmin yürütmemeliyiz çünkü öğrenmenin tüm zevkini kaçırmış oluruz.

Zumthor'un bir büyük bina tasarlayacağını bile varsayamayız. Var olanların bazılarını saklayabilir, restore edebilir, tarihi saklayabiliriz degil mi? Wilshire çapında mülkümüz var, tamamen yaratıcı bir durum oldu yani.

Bana mantıklı gelen, iç-dış mekanlar yaratmak. Parkı ve dış mekanları vurgulamaya çalışıyoruz ve sanırım bunun bir kısmını Los Angeles'a has olduğunu göreceksiniz. Daha Los Angeles'a benzer bir yer yaratmaya çalışıyoruz. Başka yerlerin kopyası yerine insanların Los Angeles'a ait olduğunu farkedecekleri sembol ve ikonlar kullanacağız.

Yanımızdaki Doğa Tarihi Müzesi'ni ve asfalt çukurunu daha güzel kucaklamak istiyoruz. Budalalık; kendi çapında, sanatsal bir budalalık. Yerellikten bahseden, aile ve ziyaretçiler için bir mıknatıs. Ekonomik daralma sırasında, binalar için harcanacak milyonlar ve milyarlar olmadığı bu dönem, düşünmek için harcanmalı. Eğer Peter'ın işlerini biliyorsanız, anlarsınız zaten onun tasarım zamanı çok uzun.

EL: Bu sefer başarısızlığa nasıl engel olacaksınız? Zumthor tarafından bir proje inşa edilmesini nasıl sağlayacaksınız?
MG: Rem başarısızlığa uğradı diyemem, bence mükemmel bir öneriydi. O sıralar LACMA'nın, Rem'in dev projesine hazır olmadığını düşünüyorum. Kurula daha aralıklı ve uzun soluklu bir plan önerdim. Bu kampüsün on beş yıl içerisinde köşe kenar her yerinin değişime uğradığını görmek isterim.

EL: Kurul bu projeyi Peter Zumthor'un tasarlaması hakkında ne düşünüyor?
MG: Zumthor Pritzker Ödülü'nü kazandıktan sonra herkes benim harika olduğumu düşündü!