New York Times yazarı Yigal Schleifer, Büyükada'da 100 yıllık bir Rum evini restore eden, Stein-Gunnar Sommerset'in hikayesini gazeteye taşıdı.

İstanbul artık Osmanlı İmparatorluğu zamanında olduğu gibi çok uluslu bir merkez değil belki, ama Büyükada'da 100 yaşındaki ahşap evin sahibi Stein-Gunnar Sommerset, çok kültürlü ruhu canlı tutmaya çalışıyor. 1910'da Türk-Yunan bir aile tarafından yapılan ev, on yıllar boyunca Ermeni aileyle ayakta kaldı. Evin ahşap dış cephesi, en son Alman bir ekip tarafından restore edildi. Ekibe, sonradan marangoz olan Polonyalı bir grup filozof eşlik etti.

Sommerset Norveçli. Evi, Yunan-Finlandiyalı bir dostunun tavisyesiyle almış. "Tüm bu hikaye sizin için biraz karışık değil mi?" diyor anlatırken. Batı Norveç'in fiyordlarında altı bin kişilik bir köyde doğan 37 yaşındaki Sommerset, Bergen Üniversitesi'nde Antik Yunan dersleri veriyor. 2005'te kendi deyimiyle 'daha maceracı' bir şey ararken kendini İstanbul'da bulmuş. "Şehrin tarihiyle çok ilgileniyordum" diyor. "Burada kalan Yunan evlerinden birini alıp restore etmeye karar verdim. Kendi haline terk edilmiş pek çok yer var burada. Benimki de mütevazı bir katkı olur diye düşündüm."

Artık Türkiye'de çok az Rum evi kaldı ama Rumlar 1960'larda ülke nüfusunun büyük bölümünü oluşturuyordu. Yunanca'da adı 'Prinkipo' olan Büyükada, o yıllardan beri bir Rum kalesi gibi. İstanbul'un gayrimüslim azınlığının yazlık adresi. Türkiye'de sokakta yürürken Rumca ve Ermenice konuşulduğunu duyabileceğiniz nadir yerlerden biri.
Yıllar içinde, adanın tarihi ahşap evlerinin çoğu, yıkılıp yerlerini beton apartmanlara bıraktı. Dört yıl önce Sommerset'in şansı yaver gitti ve müze gibi üç katlı, bahçeli, orijinal mobilyalı, 20'nci yüzyılın İngiliz porselen tuvaletli, antika nevresimli bu evi buldu. "Bir restoratör için burası cennet gibi. Neredeyse yüzde 90'ına hiç dokunulmamıştı" diyor Sommerset. "Elbette çürümüştü, ama hâlâ yaşanabilir haldeydi ve orijinal yapısını koruyordu."

Evi içindeki her şeyle, 105 bin dolara satın aldığında, yapının üçüncü sahibi olmuş. Restorasyondan sonra burası onun asıl adresi haline gelmiş. Zaman zaman tatilcilere kiraladığını söylüyor. Ekstra 20 bin dolar harcadığı restorasyonu titizlikle gerçekleştirdi. İçi el vermeyerek değiştirdiği porselen tuvalet dışında Sommerset birçok şeyi olduğu gibi korumuş. Mesela mutfak karolarındaki çatlak olduğu gibi duruyor. Sommerset ve ekibi restorasyon sırasında yalnızca çok çürümüş bölgeleri değiştirmiş, orijinal ahşabı mümkün olduğunca korumaya çalışmış. "İçeri girdiğinizde, evin orijinal sesini duymalısınız. Rüzgar estiğinde, bir merdivene bastığınızda... Hatta kokusu bile değişmemeli. Bu büyü, beton binalarda yok" diyor. Restorasyonun genellikle eskiyi tamamen yıkmak anlamına geldiği bir yerde, Sommerset'in yaklaşımı merak ve şüphe uyandırıyor. Adanın sadece ahşap kısmını elden geçirdiği için cimri olduğu dedikodusu yayıldığını söylüyor. "Otantizmi anlamıyorlar" diyor, "Şimdilik."