Engellilerin yaşadığı sıkıntılardan yola çıkan akademisyen İnci Zaim Gökbay ve öğrencileri onlar için "engelsiz" bir ev tasarlıyor. Yuvarlak kenarlı mobilyalar, gardıroba kurulan renk okuyucular, kırılmaz mutfak eşyaları engellilere ev içerisinde daha rahat bir yaşam sunuyor.

Otomatik olarak kendini kapatan musluklar, görme engelliler için kavanozda ne olduğunu söyleyen barkot okuyucular, güneşe duyarlı, ışığa göre açılıp kapanan perdeler, gardıropta kıyafeti tuttuğunuzda renklerini söyleyen renk okuyucular... Engellilere belki hayalini bile kuramayacakları bir hayat sunan bu düzenekler Bahçeşehir Üniversitesi'nde hayata geçirilen projede bir araya geliyor. "Engelsiz Evler Projesi" kapsamında üniversitenin Mekatronik, Endüstriyel Elektronik ve Elektronik Haberleşme Bölümleri'nde okuyan öğrenciler tamamen engellilerin hayat kalitesini artıracak şekilde düşünülmüş bir ev tasarlıyor. Güvenlik sistemi ses ve parmak izi üzerine kurulu olan 'Engelsiz Ev'e anahtarsız girilebiliyor. Mobilyaların kenarları engelli vatandaşlara zarar vermemesi için oval olarak tasarlanmış. Mutfak eşyaları ise kırılmayan malzemeden üretilmiş.

Bahçeşehir Üniversitesi Meslek Yüksekokulu'nun girişine kurulan prefabrik evde çalışılan projenin fikri, genç akademisyen İnci Zaim Gökbay'a ait. Engellilere yönelik güzel bir çalışmaya tanık olmanın heyecanıyla Bahçeşehir Üniversitesi'ne doğru yol alıyoruz. Ancak haberimizin seyri, İnci Hanım'ı tanıdıktan ve yapılan işe onun penceresinden baktıktan sonra biraz değişiyor. Gökbay'ın hassasiyetleriyle şekillenmiş hayallerine, ona eşlik eden üniversite öğrencilerinin heyecanlarına değen sıcacık bir hikâyeye dönüşüyor. Ancak şunu baştan belirtelim, İnci Hanım'ın yakınlarında ya da ailesinde engelli biri yok. Onun engellilere karşı hassasiyeti çok küçük yaşlarına dayanıyor ve hayatında önemli bir yer teşkil ediyor. Mesela sırf bu yüzden Biyomedikal Mühendisliği Bölümü'nü seçmiş. Üniversite yıllarında özürlü derneklerinin faaliyetlerine katılmış. İşi gereği bu proje dışında da protez, ortez gibi engellilerin hayatlarını kolaylaştıracak aksesuarlar üzerine çalışıyor.

Engelli gibi yaşam...
Engelsiz Evler Projesi, İnci Hanım'ın şimdiye kadar edindiği deneyimlerini öğrencileriyle paylaşmasıyla ortaya çıkmış. Öğrencilerin de hevesli çıkmasıyla Meslek Yüksekokulu Teknik Birimler bünyesinde kurulan "Küpkökarge" öğrencileriyle çalışmalar başlamış. Çalışmanın ilk aşaması ise en az proje kadar takdir edilesi. Gökbay, önce engelli vatandaşların ve yakınlarının yaşadığı sıkıntıları anlamaları, projeye daha bilinçli yaklaşmaları için öğrencilerini küçük bir eğitime tabi tutmuş. Kimi tekerlekli sandalyede bir gün geçirmiş, kimi yanında başka bir arkadaşıyla gözleri bağlı dolaşmış sokaklarda. Mekatronik Bölümü birinci sınıf öğrencisi Altuğ Bağ Bakırköy'den aldıkları tekerlekli sandalyeyle dönmüş Şişli'deki okullarına. "Kaldırımdan gitmek istedik, araçlar vardı ilerleyemedik. Metrobüse bineceğimde asansör yoktu, mecburen indim tekerlekli sandalyeden öyle bindik. Ama gerçekten engelli biri olsa ne yapacaktı?" sözleriyle anlatıyor yaşadıklarını. Elektronik Haberleşme Bölümü öğrencisi Fatih Kıdeş ise görme engellilerle içli dışlı olmuş bu süreçte. Onları anlamak için yolda gözleri kapalı yürümüş. "Takıldım, düşme tehlikesi geçirdim, bırakın tek başınıza gitmeyi yanımda refakatçi varken bile zor oldu." diyor. Bununla da kalmamış Kıdeş. Görme Engelliler Derneği'ne gitmiş, onlarla futbol ve çeşitli oyunlar oynamış. Hayatı nasıl kendilerine göre ayarladıklarına şahitlik etmiş. Projenin en şaşırtan üyesi ise Elektronik Haberleşme öğrencisi Erkan Ateş olmuş. Başlarda defalarca hocasına gelip projenin içinde yer almak istemediğini ısrarla belirten Ateş, şimdi gece gündüz evden çıkmıyor. İnci Hanım'ın tabiriyle en duyarsız başlayıp duyarlılık konusunda bayrağı eline alan kişi konumuna geçmiş Erkan.



İnsanlarda farkındalık oluşturmak istiyorum
Proje normalde duyma, görme ve bedensel engelliler için olmak üzere üç fazda (evrede) çalışılacak. Diğer fazlarda hazır olmasına rağmen şu an sadece görme engellilere yönelik olan birinci faz çalışılıyor. İnci Hanım, bunun sebebini şöyle anlatıyor: "Hepsini birden gösterdiğinizde de bu sefer doyum noktasına ulaşmış oluyorsunuz. Benim istediğim şey bir anda doyum noktasına ulaşmak değil. İnsanların ilk önce farkına varmasını istiyorum. Olumsuz yorumlar ya da öneriler gelsin, ben de bunlara cevap vereyim. Ama hiç olumsuz yorum gelmiyor. Şimdiye kadar bir engelli vatandaş da çıkıp ben omurilik felçliyim, tekerlekli sandalyede olanlar için şöyle bir şey de yapılsın demedi. Şimdi ben onun gelmesini bekliyorum üçüncü fazı çalıştırmak için." İnci Zaim Gökbay öğrencilerinin tasarladığı 15 metrekarelik ''Engelsiz Ev'', 27 Ağustos'a kadar Göztepe'deki Özgürlük Parkı'nda gezilebilecek. Ev, önümüzdeki günlerde Şişli ve Taksim'de de sergilenecek.

Proje kapsamında tasarlanan ürünler satışa sunulacak mı?
Bu haberi okuyan engellilerin ya da engelli yakınlarının zihninde benzer sorular oluşmuştur. Bu ürünler tasarlanmasına tasarlanıyor ama herkes tarafından kullanılacak portatif ürünler mi? İnci Zaim Gökbay, sadece mutfaktaki su sisteminin sökülemediğini, diğerlerinin tamamen portatif küçük ürünler olduğunu söylüyor. Ama diğer renk tanıma sistemlerinin, sesli sistemlerin, evin içindeki yuvarlak hatlı mobilya tasarımının veya elektrik sisteminin tamamen ev bittikten sonra herhangi bir evde oturan engellinin evine döşenebileceğini söylüyor. Hatta çeşitli inşaat firmalarından teklifler bile gelmeye başlamış. Gökbay herhangi resmi bir görüşme yapmadıklarını belirtiyor. Sebebini ise şöyle anlatıyor: "Daha çok yeni bir proje, hemen satışını yapmaktansa Ar-Ge bazında en iyi şekilde sunumunu yapmak istiyoruz."