Haberler

Katrina küresel ısınmanın işi değil

Tarih: 12 Eylül 2005 Kaynak: Zaman

Dünya Meteoroloji Kurumu’nun, 2005 yılı içinde meydana gelmesini beklediği kasırgalar için belirlediği isimler sırasıyla şöyle: Lee, Maria, Nate, Ophelia, Philippe, Rita, Stan, Tammy, Vince, Wilma.

Amerika’da üç eyaleti yerle bir eden ve binlerce insanın hayatına mal olan Katrina Kasırgası, küresel ısınma tartışmalarını kızıştırdı. Çevre duyarlılığı olan çevreler Kyoto Protokolü’ne imza koymayan Amerika Birleşik Devletleri Başkanı George W. Bush’u, yaşanan felaketten dolayı suçlarken, konuyu Turkuaz’a değerlendiren bilim adamları pek de aynı kanaatte değil. ‘Katrina Kasırgası ile küresel ısınma arasında sanıldığı kadar yakın bir ilişki yok.’ diyorlar.

‘Küresel ısınma, kasırgaların şiddetini artırdı mı?’ Amerika, kasırganın yaralarını sarmaya çalışırken, bilim dünyası bu sorunun cevabını tartışıyor. Her ne kadar kasırga sonrası eleştiri okları, dünya iklimini bozduğuna inanılan ‘küresel ısınma’yı oluşturan şartların ortadan kaldırılmasını hedefleyen Kyoto Protokolü’nü ciddiye almayan Bush yönetimine yönelse de bilim çevreleri iddialara mesafeli yaklaşıyor. Kasırgaların, küresel sıcaklık ortalamalarının artış gösterdiği son 20-30 yıl içerisinde şiddetini artırdığını kabul eden bilim adamları, bunun ‘küresel ısınma’dan ziyade doğanın kendi iç dengelerinin sonucu olduğunu düşünüyor. Colorado Üniversitesi’nde doğal afetlerin sosyal etkileri üzerine araştırmalar yapan iklimbilimci Roger Pielke, Katrina ve son yaşanan diğer kasırgaların şiddetiyle küresel ısınma arasında bağlantı kurmanın ‘çok erken’ olduğunu söylüyor. ‘Küresel ısınma’nın etkilerinin çok kısa bir zamanda kendisini göstermesini beklemiyoruz.’ diyen Pielke’ye, Amerikan Meteoroloji Cemiyeti’nden de destek geliyor. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) tarafından ortaya konulan küresel ısınma analizlerinde boşluklar olduğunu iddia eden cemiyete göre söz konusu iklim değişiklikleri, kasırgaların şiddetini ancak ve ancak yüzde 5 oranında artırabilir. MIT bünyesinde görevli iklimbilimci Kerry Emanuel, Atlantik ve Pasifik’teki fırtınaların 1970’lerden bu yana şiddetini yüzde 50 oranında artırdığını iddia etmiş, bunu da ‘küresel ısınma’ya bağlamıştı.

Bilim adamları, yükselen küresel atmosferik sıcaklıklarının okyanus sıcaklıklarını oldukça yavaş bir şekilde artırdığını düşünüyor. Söz gelimi South Carolina Charleston Koleji’nden fizikçi Terry Richardson, Emanuel’in argümanlarının henüz çok zayıf olduğunu belirterek ekliyor, ‘Yine de küresel ısınmanın gelecekteki fırtınaların şiddetini artırabileceğini göz ardı edemeyiz.’

İlginç bir yorum da küresel ısınma karşıtı söylemi ile tanınan Kanadalı iklimbilimci Tim Ball’dan geliyor. ‘Katrina, olağanüstü bir iklim olayı değil, sadece insani bir felaket.’ diyen Ball, Katrina’nın, uzun zamandır beklendiğini ve alışılageldik atmosfer hareketlerinden biri olduğuna işaret ediyor. ‘Sorun, kasırganın, en yüksek noktasına, deniz seviyesinin altında inşa edilmiş, ahşap ve eski evlerle dolu, fakirliğin üst seviyede olduğu bir şehirde ulaşmış olması.’ diyen Ball, şehri denizden koruyan eski setlerin şiddetli rüzgarlarla yıkılması ile oluşan su baskınının can kaybını artırdığına işaret ediyor.

Bilim adamları, son on yılda artış gösteren kasırgaların, önümüzdeki 20 yıl boyunca da Atlantik’te aktif olacağında hemfikir. ‘Peki tüm bunlara sebep olan ne?’ sorusuna cevap olarak da, denizlerdeki doğal tuzluluk oranını ve Atlantik dibindeki mevcut akıntılardaki sıcaklık değişimini gösteriyorlar. Bu değişiklikler ise her 40-60 yılda bir kendini tekrarlıyor.

Kasırgalara neden daha çok kadın isimleri veriliyor?
Amerikan Ulusal Kasırga Merkezi, Atlantik Okyanusu’ndaki kasırgaları isimlendirmeye ilk olarak 1953 yılında başladı. Amaç, hem kayıtların tutulmasındaki kolaylık hem de eşzamanlı meydana gelen kasırgaları kolaylıkla birbirinden ayırabilmekti. Tüm eski uygarlıklardan günümüze kadar, gerek sanatta, gerek edebiyatta, gerek felsefede ve gerekse dini düşünce ve inanışlarda kadının tabiata benzetilmesi veya onun bir parçası olduğu fikrinden hareketle önceleri, kasırgalara sadece kadın isimleri veriliyordu. (İzabel, Ophellia, Josephine gibi) 1979’dan itibaren erkek isimleri de verilmeye başlandı. Söz konusu isimler, daha çok kasırgaların etkili olduğu Güney Amerika’daki (Amerika, Karaipler, Meksika, Orta Amerika) yaygın kadın ve erkek isimlerinden seçiliyor. Söz konusu isimler, Birleşmiş Milletler’le ilişkili olan Dünya Meteoroloji Kurumu tarafından belirleniyor.

Takvim
<<Haziran 2011>>
Pzt Sal Çar Per Cum Cmt Paz
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      
Haber Bölümleri
Haber Kategorileri
Yayınlanan haberlere günlük olarak yukarıdaki takvimden, haberlerin kategorilerine ise aşağıdaki listeden ulaşabilirsiniz.