IMF ve Dünya Bankası yıllık toplantıları gelecek hafta; ancak İstanbul şimdiden Çinlisinden Meksikalısına, İspanyolundan Amerikalısına ve Financial Times, The Guardian, The Times ve Daily Telegraph gibi tam kadro İngilizlerle, dünyanın dört bir yanından ekonomi gazetecilerinin istilasına uğramış durumda. Yeni Kongre Vadisi'nin giriş-çıkışlarını hep birlikte keşfetmeye çalışıyoruz.
Isınma turları dün sabah, IMF Para ve Sermaye Piyasaları Bölümü Başkanı ve Finans Danışmanı Jose Vinals'ın, IMF'nin son 6 aylık Küresel Finansal İstikrar Raporu'nu açıkladığı basın toplantısıyla başladı.
Türkiye'nin zaafı
Bu ilk rapordan Türkiye'nin payına düşeni şöyle özetleyebilirim:
Vinals'a göre Türkiye'nin diğer gelişmekte olan ülkelere göre daha zayıf olduğu bir nokta var: Özel sektörün büyük boyutlu dış borçları. Bunların refinansmanında sorun yaşanabilir.
Buna karşılık Vinals, 2001 krizinden dersini almış bankalarımızda son krizin iyi yönetildiğinin altını çizdi; Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz'a da "Faiz oranlarını büyük ölçüde düşürmek suretiyle olumlu müdahalelerde bulundu" diyerek güçlü bir destek verdi.
Vinals, doğrudan Türk bankalarına atıfta bulunmadı, ama dünyada bankacılık sisteminin özel sektöre eskisi gibi kredi verebilmesinin henüz mümkün olmadığının altını çizdi. "Bankaların sermayeleri artmış olsa bile, önümüzdeki dönemde realize olacak ve bilançolara yazılacak zararlar için, bunları rezerv tutmalılar" uyarısında bulundu. Bizim bankalara her fırsatta hücum eden özel sektör ve meslek odaları temsilcilerine duyurulur.
ABD hızlı çıktı
Vinals 15 dakikada raporu mükemmel özetledi. Gereksiz tek kelime, laf salatası falan yoktu. 45 dakikalık soru-yanıt bölümünde soru rekoru, İngiliz gazetecilerindeydi. Krizi çok ağır yaşadıkları için olsa gerek... Dördüncü İngiliz gazetecinin sorusu üzerine Vinals, IMF Raporu'nda yanda gördüğünüz grafiğe açıklık getirme gereği duydu: "Amerika elini daha çabuk tuttu; sistem de müsaitti. Amerikan bankalarındaki zararların yarıdan fazlası realize edildi. İngiltere'de ve Avrupa bankalarında realize edilen zararlar, toplam zararın yarısından az. Bundan sonra büyük zararlar, bankaların kredi portföylerinden gelecek ve her ülke, kendi prosedürünün hızına göre farklı takvimler işleyecek."
İyi haber-kötü haber
Dünyanın son durumuna gelince... Vinals bugünkü durumun, Lehman Brothers'ın iflas ettiği geçen yılki durumdan çok farklı olduğunu vurguladı: "O günlerde küresel finansal sistemin yokolma tehlikesiyle karşı karşıyayken, bugünse devletlerin aldığı eşi-benzeri görülmemiş önlemler sayesinde iyileşme yolunda ilerleniyor; ama bu iyileşme, tehlikenin geçtiği anlamına gelmiyor; hâlâ ciddi riskler var!"
Vinals'a göre iyi haber, borsaların artmasına paralel olarak hisse senetleri ve menkul kıymetlerin değerlerindeki artış -ki zaten IMF de bu nedenle krizin faturasına ilişkin, 6 ay önce 4 trilyon dolar olan tahminini, şimdi 3.4 trilyon dolara çekmiş. Kötü haber ise zararların realize edilen bölümünün sadece 1.6 trilyon dolar olması.
IMF Raporu'na göre dünya bankacılık sisteminde daha yazılacak 1.5 trilyon dolarlık zarar var. Bankalar epeyce sermaye artırdı, ama yine de özel sektöre verebilecekleri kredi miktarı hâlâ çok sınırlı.
Bankaların Realize Edilmiş ve Henüz Edilmemiş Zararları
Kaynak: IMF Finansal İstikrar Raporu