Fotoğraf: The New York Times için Cemal Emden

Murat ve Sedef Öztürk 2002 yılında Ege Denizi’nden 450 m yüksekteki, Aristo’nun İÖ 4. yy’da bir süre yaşadığı bu antik köydeki küçük arsayı ilk ziyaret ettiklerinde manzaradan çok etkilendiler. Arsanın sınırındaki taş duvarın yanında durup uçsuz bucaksız denize, Midilli Adası’nın silüetine ve çam, zeytin, selvi ağaçlarıyla nokta nokta örtülü tepelik, kayalık araziye baktılar.

Aşağıda, aba ve şalvarlı çobanlar koyun ve keçi sürüleriyle sarp yolları tırmanıyordu. Hava, köy evlerinin taş ocaklarında yanan zeytin ağacı odunundan kokuyordu. Sessizlikteki tek ara müezzinin okuduğu ezandı.

Bulutlu bir gün olmasına rağmen “güneş ışınları doğrudan geliyordu”, diyor Sedef Öztürk (43). “Bütün gerginliklerim gidiverdi.”

Dört saat sonra arsayı satın almışlardı.

Eşiyle beraber İstanbul’da bir tekstil firmasının sahibi olan Murat Öztürk (46) ise “Birbirimize baktık ve ‘inşaatımızı yapacağımız yer burası’ dedik” diye hatırlıyor o günü.

O hafta sonu Öztürk çiftini arkadaşları Selman Bilal, yakınlardaki evinde ağırladı. Çağdaş, iki katlı, geniş pencerelerinden rüzgarın esip geçtiği taş ve cam binanın havadarlığından çok etkilenmişlerdi.

Öztürk çifti Selman Bilal’in B2 Evi olarak bilinen evini tasarlayan ve bu tasarımıyla 2004 yılında Ağa Han Ödülü’nü alan İstanbul’lu mimar Han Tümertekin’le anlaştı. Tümertekin’den onlar için manzarayı azami derecede gören ve bakım onarımı kolay olan, Bilal’inkine benzer bir taş ve cam ev inşa etmesini istediler.

Sedef Öztürk “Evin dikdörtgen şekli yerel zeytinyağı fabrikalarının ambara benzer tasarımlarından geliyor” diyor. “Murat ve ben eski fabrikaları çok severiz. Hatta bir tanesinin rölevesini alıp Han’a ölçülerini, derinliğini ve yüksekliğini verdik.” (Komşu evlerin manzaralarını engellememek adına oranlar uyarlandı ve ölçeği düşürüldü.)

Bir süre önce eşinden boşanmış olan ve evini sessiz bir sığınak gibi kullanan Bilal’in aksine Öztürk’ler kendileri, iki küçük oğulları ve arkadaşları için bir kasaba evi istiyorlardı. Uzun, gür, kıvırcık saçlarının pekiştirdiği sıcak ve içten karakteriyle Sedef Öztürk “Burada komün halindeyiz” diyor. “Her zaman arkadaşlarımızla birlikteyiz burada.”


Fotoğraf: The New York Times için Cemal Emden

Açık mutfak-yaşama alanı evin yazılı ve duygusal merkezini oluşturuyor. Bu alanın her iki yanında kayar cam panelleri bulunan, aile ve misafirlerin alçak hasır sepetlere iliştiği veya turuncu Ikea halısına kıvrıldığı merkezi bir şöminesi var. Basit kat planı bir yerde çiftin kargaşadan uzak bir hayat isteğini yansıtıyor. Çocuk ve misafir odaları evin doğusunda, bir kenarı tamamıyla deniz manzarasına açık avlu odası ve ebeveyn suiti ise evin batısında konumlanıyor.

Misafir banyosu dışında bütün odalar denize bakıyor. Sedef Öztürk “yazın kapılar açık uyuyoruz ve ön tarafa şezlonglar atıyoruz” diyor.

Açık burada işleyen kelime. Han Tümertekin evsahiplerinin başharflerini alarak SM ismini verdiği evi çelik iskeletli, önde, arkada ve her iki bitiminde yerden tavana pencereli olarak tasarladı. Her iki kanatlı pencere bir Fransız kapısı gibi açılıyor. Pencerelerin açılmasıyla esinti eve doluyor ve ev neredeyse tamamen şeffafmış gibi bir illüzyon oluşuyor çünkü bütün destekler ince çelik kolonlar ve dar taş duvarlarla sağlanıyor.

Assos’ta geleneksel evler taş ve ahşaptan yapılıyor ve küçük pencereleri oluyor. Tümertekin, SM Evi için taşın oranını cama çevirdi ve taşı az ama öz kullandı.

Avlu odasının çatısının üzerinden başka hiçbir yer bu kadar açıklıkta değil. Çelik hasır iskelete dağınık yayılmış taşların arasındaki boşluklardan güneş ışınları girip zemini benek benek aydınlatıyor. Burası herkesin en sevdiği oda; sıcaklığın 10°’lere düştüğü kış günlerinde bile Murat Öztürk sabahları avluda oturup gazete okuyor.

Daha sonra, evin uzunluğunda baştan başa devam eden terastayken Murat Öztürk evin yapımında kullanılan taşın tamamının Assos’ta çıkarıldığını belirtiyor. “Her iki-üç köy kendi taş ocağına sahip ve taşı bir köyden alıp diğerinde satamıyorlar.” diyor Murat Öztürk. (Evin inşası için yerel bir müteahhitle anlaşıldı, taş işlerini yerel zanaatkarlar yaptı, ev 300.000 Dolar’a, arazi 60.000 Dolar’a maloldu.)

Dekorasyon için Sedef Öztürk yerel objeleri, modern Avrupa tasarımlarını, Ikea’dan pahalı olmayan parçaları ve 19. yy meşe çalışma masası gibi antikaları birarada kullanarak şaşırtıcı derecede sıcak, kırsal ve kentseli biraraya getiren bir iç mekan yarattı.

Ocağın solunda ceviz bir vitrin bulunuyor. Yemek masası olarak da kullanılan mutfak tezgahında zeytin ağacından bir çanağın içinde bir buket macenta rengi sıklamen var. Tezgah beton döküm ancak, uzunluğunun yarısı bir tabaka iroko (bir Afrika ahşabı) ile kaplandı. Genellikle kirişler için kullanılan üzerinde çentikler bulunan aşındırılmış yüzeyli ahşap, tezgaha pürüzlü, dokulu bir his veriyor.

Öztürkler Assos’ta anın getirdiği biçimde yaşıyor. Kitap okuyor, kart veya tavla oynuyorlar. Yazın öğleden sonraları yüzüyor ve Cuma günleri köy pazarına gidiyorlar. Hem ezan okuyan hem de bir çeşit kasaba tellalı olan müezzini dinliyorlar.
“Eğer veteriner gelirse müezzin hayvanlarınızı aşıya getirmeniz gerektiğini veya birisinin ölümünü ve cenaze töreninin ne zaman olacağını duyurur.” diyor Murat Öztürk.

Geçenlerde bir haftasonu çift küçük oğulları Mehmet (11) ve iki arkadaşlarıyla beraberdiler. Öğle yemeğinde, aile ve misafirleri yoğurt, taze gevrek yufka ekmeği içine serpiştirilen kıyılmış pırasa, maydonoz, dereotu ve ufalanmış keçi peyniri yediler. Murat Öztürk denize, burada ilk gün gördüğü manzaraya baktı.

“Bugünün planını yaptık,”dedi, “rüzgara veya bizim ruh halimize göre.”