İstanbul'un Zeytinburnu ilçesi önceki gece faciayı ucuz atlattı. Çırpıcı Mahallesi'ndeki 7 katlı binanın çökmesi sonucu 2 kişi öldü, 28 kişi yaralandı. Olayın, 1999 depreminden sonra pilot bölge seçilen Zeytinburnu'nda yaşanması, dikkatleri bu ilçeye çevirdi.

Birinci derece deprem bölgesi olan ilçede, resmî rakamlara göre 2 bin 295 riskli bina var. Muhtemel ilk sarsıntıda bu yapıların yıkılacağı öngörülüyor. Üstelik, çöken bina gibi hasar durumu kayıtlara geçmeyen apartmanlar bu rakama dahil değil. Halk, 'gerekli tedbirleri almadığı' gerekçesiyle devleti suçlarken Belediye Başkanı Murat Aydın, vatandaşlara sitem ediyor. Oturulamayacak durumdaki 52 binayı mühürlediklerini anlatan Aydın, mühürleri söken ev sahiplerinin binayı kullanmaya devam ettiğini vurguluyor.

Marmara Bölgesi'ndeki depremin üzerinden 8 yıl geçmesine rağmen İstanbul'un taşıdığı riski azaltmak için yeterli adım atılamadı. Zemini sağlam olmayan 10 ilçedeki bütün binaların kontrole tabi tutulacağı açıklandı. Pilot bölge seçilen Zeytinburnu'nda rapor hazırlamanın ötesine geçilemezken diğer 9 ilçeye henüz sıra gelmedi. Yerel yönetimler, kentsel dönüşümle ilgili yasa tasarısının bir an önce Meclis'ten geçmesini istiyor. Şehri yenilemek zorunda olduklarını kaydeden belediye başkanları, vatandaşlarla yaşanan problemleri çözmek için yasal düzenlemenin şart olduğunu vurguluyor.

Marmara Depremi sonrası yapılan incelemede İstanbul'da 17 bin 613 bina orta hasarlı, 20 bin 161 binanın az hasarlı olduğu tespit edildi. Şehirde 3.510 dairenin de ağır hasarlı olduğu belirlendi. Depremde hasar görüp görmediği tartışma konusu olan Zeytinburnu'ndaki binanın enkazını kaldırma çalışmaları, yan binaların yıkılma tehlikesi dolayısıyla durduruldu.

Bebeğini emzirirken enkaz altında can verdi
Mardin'in İdil ilçesinin Kayı köyünden İstanbul'a göçen Demir ailesinin hayalleri önceki gece yıkılan binanın enkazı altında kaldı. Bir yıl önce banka kredisi alarak sahip oldukları ev Haside Demir'e (27) mezar olurken, dört çocuğu da yaralandı. Bir buçuk yaşındaki oğlu Hikmet Demir'i emzirdiği sırada çöken binanın altında kalan genç kadın kucağındaki bebeğinin üstüne yatarak hayatını kurtardı. Eşi enkaz altında can veren Gülhan Demir, 7 yaşındaki kızı Evin Demir'in de yoğun bakımda olduğunu söyledi. Yıkılan binanın beşinci katındaki evlerini krediyle aldıklarını anlatan Gülhan Demir, sekiz sene daha bankaya borç ödeyeceğini belirtiyor. Geçen yıl 90 bin YTL'ye satın aldığı evini eşiyle birlikte büyük bir hevesle döşediklerini ifade eden Gülhan Demir, gözyaşlarına boğuluyor.

'Güçlendirme yapmayı hep planladık; ama yetişmedi'
Çöken binadaki dairelerden biri Batmanlı Yıldırım ailesine ait. 17 Ağustos 1999 depreminden sonra bölgedeki ev fiyatları düşünce üçüncü kattaki daireyi 16 bin YTL'ye satın almışlar. Yüz metrekarelik evde 14 kişi oturuyor. Aile reisi Mahmut Yıldırım, bugüne kadar hiçbir yetkilinin 'hasar' konusunda kendilerini uyarmadığını belirtiyor. Ancak daha sonra söyledikleri, binadaki riski bildiklerini gösteriyor: "Güçlendirme yapmayı hep planladık; ama yetişmedi."

Yoğun bakımdaki kızı Evin'in kurtulması için Allah'a yalvardığını aktaran Demir, olay anını şöyle anlatıyor: "Gece çocuklar uyumuş, eşim en küçük çocuğumuz Hikmet'i emziriyordu. Evin duvarlarından sesler duymaya başlayınca yukarıda yeni yapılan çatı katına hırsız girdiğini sandım. Tam elime bir sopa alıp yukarıya çıkmak üzeredeydim ki sokaktan 'ev yıkılıyor' diye bağırdılar. Çocukları uyandırıp eşimle birlikte dışarıya çıkmaya çalışırken bina yıkıldı. Kendime geldiğimde eşimin oğlumuz Hikmet'in üzerinde yattığını gördüm. Oğlumu kucağıma alıp eşime seslendim; ama karım ölmüştü."

Göçük altında kalarak yaralanan Seyran Güneş (19) ise Samatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tedavi görüyor. İki bacağı ve kaburgaları kırık olan Güneş, kapıdan ilk çıkan kişi olmasına rağmen annesinin gelmediğini görünce tekrar binaya girdiğini anlatıyor. Güneş, evlerini 1999 Marmara Depremi'nden sonra satın aldıklarını anlatırken şunları dile getiriyor: "Babam kolonların zayıf olduğunu fark etmiş ve ev sahibine kolonların desteklenmesi gerektiğini söylemişti. Ev sahibi de yaz gelince yaparız, demişti. Ama evin ömrü o kadar değilmiş."

Deprem testini 2 puanla geçmiş
İki kişinin hayatını kaybettiği bina, 2 puan fazla aldığı için ayrıntılı deprem analizine tabi tutulmamış. Apartman, 20 kritere göre yapılan sağlamlık testinde 100 puan üzerinden 37 almış. Ayrıntılı incelemenin sınırı ise 35.

Enkaz altında esrar bulundu
ZZeytinburnu'nda çöken binanın enkazından 700 gram esrar maddesinin çıktığı bildirildi. Enkazdan ayrıca, 30 bin dolar, 900 Euro, 2 adet silah ve 1 adet de pompalı tüfeğin çıktığı öğrenildi. Polis, soruşturma başlattı.

Yıkılan binada soyadı Demir olan iki ayrı aile yaşıyordu. Akrabalıkları olmayan Demir ailelerinin kaderi ortak oldu. Mardinli Demir ailesinden Haside Demir olayda can verirken, diğer Demir ailesinden de anne Necla Demir enkaz altında kaldı. Demir'in cesedi arama kurtarma ekipleri tarafından dün sabaha karşı enkaz altından çıkarıldı. Demir'in eşi Ahmet Demir, çökme anını gözyaşları içerisinde şöyle anlattı. "Gece uyuyorduk. Bir anda zilimiz çaldı. Bize 'binayı boşaltın' diye bağırdılar. Apar topar kalktık. Eşime, 'Sen çocukları al, dışarı çık.' dedim. O sırada evde ben, annem, eşim ve 3 çocuğum vardı. Biz çıktık, ama eşim enkaz altında kaldı." şeklinde konuştu.

Felaketi kahvehaneci önledi
Çöken binanın alt katındaki kahvehaneyi işleten İlhan Karadeniz, büyük bir felaketi önledi. Binanın çökmesinden kısa süre önce sarsıntı olduğunu gören Karadeniz, dairelerin zillerine basarak ve camlara taş atarak apartmandakileri uyardı. Karadeniz, "Binanın duvarlarında çatırtı sesleri duydum. Hemen binadaki insanların dışarı çıkmaları için kapı zillerine bastım. Bir taraftan da arkadaşlar sokaktan binaya doğru bağırarak ve camlara taş atarak insanları uyardı." dedi.

'Fırın, kolonları inceltti' iddiası
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş binanın alt katında işletilen fırının sıcaklığı nedeniyle kolonlarda erime oluşabileceğini söyledi. İÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü'nden Dr. Ömer Faruk Kültür fırından kaynaklanan sürekli ısınma ve soğuma durumunun kolonları olumsuz etkilemiş olabileceğini söyledi. İstanbul İnşaat Mühendisleri Odası Başkanı Cemal Gökçe, Zeytinburnu'ndaki binanın yıkılmasında fırının tek etken olmadığını vurguladı ve yıkılmanın büyük oranda aşınmadan kaynaklandığını söyledi. Gökçe, "Asıl tehlike buradan kaynaklanıyor." dedi.

Başbakan korumaları enkazda
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Zeytinburnu'nda çöken binanın enkazına iki yakın korumasını göndererek onlardan bilgi aldı. Yakın korumalar olay yerine gelerek yapılan enkaz kaldırma çalışmaları hakkında aldıkları bilgileri telefonla Başbakan'a bildirdi. Çöken binada incelemede bulunan İstanbul Valisi Muammer Güler de olay hakkında adli ve idari soruşturma başlatıldığını söyledi. Yıkılan binanın önündeki ve arkasındaki iki apartman da boşaltıldı. Bu binalarda oturanlar öğretmenevinde misafir edilecek. Yapılan incelemeden sonra iki bina hakkında karar verilecek.

Yıkımdan 2 puanla kurtulmuş
Zeytinburnu'nda çöken binanın, deprem analizinde 2 puan fazla olarak yıkılmasına karar verilen binalar arasında yer almadığı ortaya çıktı. Zeytinburnu Belediye Başkanı Murat Aydın, 20 kritere göre yapılan sağlamlık testinde çöken binanın 100 puan üzerinden 37 aldığını açıkladı. Aydın, "Ayrıntılı deprem ve kolon incelemesi sınırı 35 puan. 2 puan daha az alsaydı ayrıntılı incelemeye tabi tutulacaktı." dedi. Aydın, binanın yıkılmasıyla ilgili şu değerlendirmede bulundu: "Ayakta sapasağlam bir insan nasıl ölüyorsa bu bina da o şekilde yıkılmış. Teknik uzmanlarımız binanın niçin çöktüğü yönünde çalışmalarını sürdürüyor." dedi.

'Güçlendirmeyi yetiştiremedik'
Apartmandaki bir dairede oturan 14 kişilik Yıldırım ailesinden Mahmut Yıldırım, bugüne kadar hiçbir resmi yetkilinin binalarının hasarlı olduğuna veya çökebileceğine dair kendilerini uyarmadığını, kendilerinin binalarını sağlam diye alıp oturduklarını söyledi. Yıldırım "Güçlendirme yapmayı hep planladık. Ama yetiştiremedik." dedi. Apartmanın çevresindeki bazı vatandaşlar ise binanın 1999 depreminde ağır hasarlı olduğu gerekçesiyle deprem gecesi mühürlendiğini iddia etti.