|
Çevre tasarısı
kirliliğe son verecek
 TBMM Çevre Komisyonu tarafından
hazırlanan tasarıya göre çevre için yapılan harcamaların karşılığı
kirletenlerden alınacak. Cezaların da belirlendiği tasarıda, kirliliğe karşı
'koruma bölgesi oluşturma', 'kirliliği önleme fonu kurma' gibi önlemler de var.
TBMM Çevre Komisyonu tarafından yarın
görüşülmeye başlayacak olan 'Çevre Yasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Yasa
Tasarısı', son yıllarda ortaya çıkan çevre sorunlarını da giderecek yönde
yeniden düzenlendi.
Tasarıya çevrenin korunmasına ve
kirliliğinin önlenmesine ilişkin genel ilkeleri şöyle belirledi:
-Başta idare, meslek odaları, birlikler
ve sivil toplum kuruluşları olmak üzere herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin
önlenmesi ile görevli olup bu konuda alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara
uymakla yükümlü olacaklar.
-Arazi ve kaynak kullanım kararlarını
veren ve proje değerlendirmesi yapan yetkili kuruluşlar, karar alma süreçlerinde
sürdürülebilir kalkınma ilkesini gözetecekler.
-Yapılacak ekonomik faaliyetlerin
faydası ile doğal kaynaklar üzerindeki etkisi sürdürülebilir kalkınma ilkesi
çerçevesinde uzun dönemli olarak değerlendirilecek
-Çevre politikalarının oluşmasında
katılım hakkı esas olacak
-Her türlü faaliyet sırasında doğal
kaynakların ve enerjinin verimli bir şekilde kullanılması amacıyla atık
oluşumunu kaynağında azaltan ve atıkların geri kazanılmasını sağlayan çevre ile
uyumlu teknolojilerin kullanılması esas olacak
-Kirlenme ve bozulmanın önlenmesi,
sınırlandırılması, giderilmesi ve çevrenin iyileştirilmesi için yapılan
harcamalar kirleten ve bozulmaya neden olan tarafından karşılanacak
-Kirletenin kirlenmeyi ve bozulmayı
durdurmak, gidermek ve azaltmak için gerekli önlemleri almaması veya bu
önlemlerin yetkili makamlarca doğrudan alınması nedeniyle kamu kurum ve
kuruluşlarınca yapılan gerekli harcamalar kirletenden tahsil edilecek
-Çevrenin korunması, çevre kirliliğinin
önlenmesi ve giderilmesi için uyulması zorunlu standartlar ile vergi, harç,
katılma payı, çeşitli teşvikler, emisyon ücreti ve kirletme bedeli alınması,
karbon ticareti gibi piyasaya dayalı mekanizmalar ve ekonomik araçlar
kullanılacaklar
-Bölgesel ve küresel çevre sorunlarının
çözümüne yönelik olarak taraf olunan uluslararası anlaşmalar sonucu ortaya çıkan
ulusal hak veyükümlülüklerin yerine getirilmesi için gerekli teknik, idari, mali
vehukuki düzenlemeler Bakanlığın koordinasyonunda yapılacak
-Gerçek ve tüzel kişiler, bu
düzenlemeler sonucu ortaya çıkabilecek maliyetleri karşılamakla yükümlü olacak
-Çevrenin korunması, çevre kirliliğinin
önlenmesi ve çevre sorunlarının çözümüne yönelik gerekli teknik, idari, mali ve
hukuki düzenlemeler Çevre ve Orman Bakanlığı'nın koordinasyonunda yapılacak
'Yüksek Çevre Kurulu' kurulmasını
öngören tasarıya göre, bu kurul Başbakanın başkanlığında, Başbakanın bulunmadığı
zamanlarda Çevre veOrman Bakanının Başkanlığında, Başbakanın belirleyeceği
sayıda Bakan ile Bakanlık Müsteşarı''ndan oluşacak.
Kurul yılda en az bir kez toplanacak.
Bu toplantılara gündeme göre ilgili kamu kurumu niteliğindeki kuruluşların
birlik temsilcileri, meslek kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, yerel yönetim
temsilcileri, üniversite temsilcileri ve bilimsel kuruluşların temsilcileri
davet edilecek. Kurulun görevi ise şöyle çizildi:
Etkin bir çevre yönetiminin sağlanması
için hedef, politika ve strateji belirlemek
Sürdürülebilir kalkınma ilkesi
çerçevesinde ekonomik kararlara çevre boyutunun dahil edilmesine imkan veren
hukuki ve idari tedbirleri belirlemek
Birden fazla bakanlık ve kuruluşu
ilgilendiren çevre konularınailişkin uyuşmazlıklarda nihai kararı vermek
Tasarıda çevrenin korunması amacıyla
yürütülecek çalışmalara da yer verildi.
Buna göre, çevrenin korunması amacıyla
doğal çevreyi oluşturan biyolojik çeşitlilik ile bu çeşitliliği barındıran eko
sistemin korunması esas olacak.
Biyolojik çeşitliliği koruma ve
kullanım esasları, sürdürülebilir kalkınma ilkesi doğrultusunda yerel
yönetimlerin, üniversitelerin, sivil toplum kuruluşlarının ve ilgili diğer
kuruluşların görüşleri alınarak belirlenecek.
Sürdürülebilir kalkınma ilkesi
doğrultusunda, koruma kullanma dengesi gözetilerek kentsel ve kırsal nüfusun
barınma, çalışma, dinlenme, ulaşım gibi ihtiyaç alanlarını belirlemek, bu
ihtiyaçların karşılanması sonucu oluşabilecek çevre kirliliğini önlemek amacıyla
çevre düzeni planları Bakanlıkça yapılacak veya yaptırılacak.
Özel çevre koruma bölgeleri
oluşturulacak
Ülke ve dünya ölçeğinde ekolojik önemi olan, çevre kirlenmeleri ve bozulmalarına
duyarlı alanları, 'Özel Çevre Koruma Bölgesi' belirlemeye ve ilan etmeye
Bakanlar Kurulu yetkili olacak. Sulak alanların doğal yapıları ve ekolojik
dengeleri korunacak.
Sulak alanların doldurulması ve
kurutulması yolu ile arazi kazanılamayacak. Bu hükme aykırı olarak arazi
kazanılması durumunda bualan faaliyet sahibince eski haline getirilecek.
Biyolojik çeşitliliğin
sürdürülebilirliliğinin sağlanması bakımından nesli tehdit veya tehlike altında
olanlar ile nadir bitki ve hayvan türleri korunacak ve mevzuata aykırı biçimde
ticareti yapılamayacak.
Ülkenin deniz, yeraltı ve yerüstü su
kaynakları ve su ürünleri üretim alanları korunarak kullanılacak ve kirlenmeye
karşı korunacak.
Eğitici yayınlar
Çevrenin korunması ve kamuoyunda çevre bilincinin geliştirilmesi amacıyla,
okul öncesi eğitimden başlanarak Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı örgün eğitim
kurumlarının öğretim programlarında çevre ile ilgili konulara yer verilecek.
Yaygın eğitime yönelik olarak, radyo ve
televizyon programlarında da çevrenin önemine ve çevre bilincinin geliştirilmesi
amacıyla programlar yayınlanacak.
Çevresel Etki Değerlendirmesi nedir?
Gerçekleştirmeyi planladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol
açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED)
Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlü olacak.
ÇED Olumlu Kararı' veya 'ÇED Gerekli
Değildir' kararı alınmadıkça bu tür faaliyetlere onay, izin, teşvik, yapı ve
kullanım ruhsatı verilemeyecek, proje için yatırıma başlanamayacak ve ihale
edilemeyecek.
Atıklarını ortama vermeleri uygun
görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri, atıklarını arıtmak ve
bertaraf etmekle yükümlü olacak. İnşaat ruhsatı aşamasında bu yükümlülüğünü
yerine getireceğinigösteren proje ve belgeleri ilgili kuruma sunmayanlara inşaat
ruhsatı verilmeyecek.
İnşaatı bitenler, bu yükümlülüğü yerine
getirmedikçe işletme veya yapı kullanma ruhsatı alamayacak. Yükümlülüklerini
yerine getirmeyenlerin daha önceden verilen yapı kullanma izni veya işletme izni
iptal edilecek.
Tehlikeli atıkların ithalatını
yasaklayan tasarı, bunların üretimi, satışı, depolanması, kullanılması ve
taşınması faaliyetlerini yürütenlere, bir kaza dolayısıyla çevreye ve üçüncü
şahıslara verebilecekleri zararlara karşı mali sorumluluk sigortası yaptırma
zorunluluğu getiriyor.
'Ruh sağlığını bozan gürültü'
yasaklanıyor
Tasarı ile 'kişilerin huzur ve sükununu, beden ve ruh sağlığını bozacak
şekilde gürültü oluşturulmasının' yanı sıra 'titreşim' oluşturulması da
yasaklanıyor.
Ulaşım araçları, şantiye, fabrika,
atölye, işyeri, eğlence yeri, hizmet binaları ve konutlar, kaynaklanan gürültü
ve titreşimin yönetmeliklerle belirlenen standartlara indirilmesi için gerekli
tedbirleri almakla yükümlü olacak.
Tasarı ile belirlenen hükümlere aykırı
davrananlara gerekli düzenlemeleri yapmaları için bir defalığına bir yılı
aşmamak üzere süre verilebilecek.
Faaliyet, süre verilmemesi durumunda
derhal, süre verilmesi durumunda bu süre sonunda kısmen veya tamamen, süreli
veya süresiz olarak durdurulacak. Çevre ve insan sağlığı yönünden tehlike
yaratan faaliyetler hakkında süre verilmeksizin durdurma işlemi uygulanacak.
Çevre kirliliğini önleme fonu
Çevre koruma amacıyla yürütülecek çalışmaların harcamalarında kullanılmak
üzere çeşitli kaynaklardan kesintiler yapılarak bir fon oluşturulacak.
Kesinti yapılacak kaynaklar arasında
trafiğe ilk defa tescil edilen motorlu taşıtlardan alınan özel tüketim vergisi,
araç muayene ücretleri, deniz araçları, hava taşıt araçları ile motorlu deniz ve
kara taşıt araçlarının seferleri de yer alıyor.
Cezalar
Tasarı ile idari nitelikte uygulanacak cezalar da belirlendi. Buna göre:
Egzoz ölçümü yaptırmayanlara 250 YTL
Standartlara aykırı emisyona neden olanlara 500 YTL
Hava kirliliğine neden olan tesisleri, izin almadan kuran ve işleten veya iznin
iptal edilmesine karşın kurmaya ve işletmeye devam edenlere 12 bin YTL
Emisyon miktarlarının sınırları aşması durumunda 24 bin YTL
Hava kirliliğine neden olan konutlarda her bağımsız bölüm için 150 YTL
Atık alım, ön arıtma, arıtma veya bertaraf tesislerini kurmayanlar ile kurup da
çalıştırmayanlara 30 bin YTL
Gürültü ve titreşime neden olanlara, konutlar için 200 YTL, ulaşım araçları için
600 YTL,
İşyerleri ve atölyeler için 2 bin YTL, fabrika, şantiye ve eğlence gürültüsü
için 6 bin YTL
Yasaklara aykırı olarak ülkenin denizlerinde ve doğal veya suni göller ve baraj
gölleri ile akarsularda, katı atık, atıksu, petrol ve petrol türevleri tahliyesi
veya deşarjı yapan tankerlere, groston başına 20 YTL'ye kadar
Yasak atıkları toprağa verenlere 12 bin YTL
Biyolojik çeşitliliği tahrip edenlere, Özel Çevre Koruma Bölgeleri için
belirlenen esaslara aykırı davrananlara 10 bin YTL
Belirlenen alanlar dışından kum, çakıl ve benzeri maddeleri alanlara metreküp
başına 60 YTL
İçme ve kullanma suyu koruma alanlarına, kaynağa, sulama ve drenaj kanallarına
atık boşaltanlara 24 bin YTL
Yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara
depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya
bertaraf edenlere 12 bin YTL, ithal edenlere 30 bin YTL
Umuma açık yerlerde çevreyi kirletenlere 50 YTL
Tehlikeli veya radyoaktif atıkları ülkeye sokanlara 1 milyon YTL
Tehlikeli veya radyoaktif atıkları ön bildirimde bulunmadan ihraç eden veya
transit geçişini yapanlara 1 milyon YTL
Atık su altyapı sistemlerinin ve katı atık bertaraf tesisleri kurma
yükümlülüğünü yerine getirmeyen kurum ve kuruluşlarına, 1-50 binYTL
Anız yakanlara her dekar için 10 YTL
Hapis cezaları da var
Yanlış ve yanıltıcı bilgi verenler ve bilgi vermemekte direnenler ile ÇED
sürecinde yanlış ve yanıltıcı belge düzenleyenler ve kullananlar 6 aydan bir
yıla kadar hapisle cezalandırılacak.
Çevreyi kirleten veya bozan bir
faaliyetten zarar gören veya haberdar olan herkes ilgili makamlara başvurarak
önlem alınmasını veyafaaliyetin durdurulmasını isteyebilecek.
Hava kalitesinin korunması ve hava
kirliliğinin önlenmesi için ulusal enerji kaynakları öncelikli olmak üzere
Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun temiz ve kaliteli yakıtların ve yakma
sistemlerininkullanılması zorunlu olacak.
Bakanlık temiz hava politikalarının il
ve ilçe merkezlerinde uygulanması ve hava kalitesini izleyecek.
Bakanlık belli koşulları taşıyan
kişileri 'çevre görevlisi' olarak görevlendirebilecek. Bu görevlilere herhangi
bir ücret ödenmeyecek. Görevini kötüye kullandığı belirlenen çevre
gönüllülerinin görevleri sona erdirilecek.
CNN Türk |
