|
Buraya ne yapmalı?
İstanbul metrosunun belkemiği yeni
Haliç köprüsü, 4 Nisan'da ihaleye çıkıyor. Uzmanlar tepkili: Bu iş ihaleyle
değil, uluslararası yarışmayla olur.
İstanbul'un yeni sembollerinden biri
olması istenen yeni Haliç köprüsü, 4 Nisan'da ihaleye çıkarılıyor. İstanbul
Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş'ın mimar Hakan Kıran'la birlikte
hazırladığı köprü projesinin yanı sıra diğer köprü projeleri de yarışacak.
Şartnameye ihaleye seçilecek köprü projesinin İstanbul 1 No'lu Kültür ve Tabiat
Varlıklarını Kurulu'ndan onay alınması koşulu da eklendi.
Uzmanların ortak görüşü ise köprünün
ihale değil uluslararası yarışmayla, mevcut Atatürk Köprüsü'nün yerine, bölgenin
tarihi dokusuna zarar vermeyecek bir 'sanat eseri' olarak tasarlanması... Sanat
tarihçi, ulaşım bilimci, çevreci ve mimarlara göre İstanbul Metrosu'nun
Taksim-Yenikapı hattı için yapılacak yeni Haliç köprüsünde yeni Galata
Köprüsü'nde yapılan hatalar tekrarlanmamalı. Yeni köprüyle ilgili görüşler ise
şöyle:
"Asma olmaz'"
Sanat tarihçisi Prof. Dr. Semavi Eyice: Köprü yapılmadıkça sonuç görünmez.
Boğaziçi Köprüsü yapılırken çok eleştirildi ama sonra 'Boğaz'a kolye gibi
yakıştı' dendi. Boğaz Köprüsü'ndeki gibi asma köprü yapılmış ama Haliç'te
Boğaz'daki gibi açık mesafe yok, boynuzun uzunluğu rahatsız edici. Asma köprü
olması, silueti bırakın çevredeki Süleymaniye Bozdoğan, gibi eserlere zarar
verir. Bağlantı yolları da İstanbul'a koca koca yaralar açar. Buradan geçecek
metro ve yeni Haliç köprüsünün bölgedeki dokuya en az zarar verecek şekilde
yapılması lazım. Köprünün Süleymaniye'ye zarar vermesinden büyük üzüntü duyarım.
Uzaktan, Unkapanı'ndan geçse daha iyi olur.
"Karikatür gibi...'"
Mimarlar Odası İstanbul Şube Başkanı Eyüp Çulha: Burada bir simge arayışı
var ancak gerçek simge tarihi yarımadadır. Tarihi yarımadayla yarışan simge
arayışı yerine onunla uyumlu olmalı. Köprüde Altınboynuz'un simgeleştirilmesi
istenmiş. Oysa Haliç tarihte Altınboynuz olarak simge zaten. Böyle bir köprü,
gerçeği dururken karikatürünü yapmak anlamına gelir. Bir öneri olabilir ama
değerlendirmeyi uluslararası yarışmayla bir uzmanlar jürisi yapmalı. Yeni Haliç
köprüsü Süleymaniye gibi yüksek bir yerde yapıldığında, tarihi dokuya zarar
verecektir. Mevcut Unkapanı Köprüsü'nün kotunda, ona bitişik veya onun yerine
yapılabilir. Tarihi dokuyu ezmeyen, estetik bir Haliç köprüsü yapılmalıdır.
"Ya eskisi gibi olursa!"
TAÇ (Türkiye Anıt Çevre Turizm Değerlerine Koruma) Vakfı Başkanı Sinan Genim:
Yeni Haliç köprüsü uluslararası bir konkurla yapılması lazım. Süleymaniye'nin
önünde yapılacak bir köprünün kamuoyu tarafından kolayca benimsenmesi, ancak
uluslararası deneyimi olan bir projeyle olur. Bu köprü, önümüzdeki yüzyıllara da
hitap edebilecek bir sistemle yapılmalı. Karşımızı yeni Galata Köprüsü gibi
fonkisoyunu ve estetiği olmayan bir yapı çıkarsa yazık olur.
"Zarif ve şeffaf olmalı"
Yıldız Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi Ulaştırma Anabilim Dalı Başkanı
Prof. Dr. Zerrin Bayraktar: Şehrin ortasında bir otoyol gibi duran mevcut çirkin
Galata Köprüsü'ne karşı çıkılmadı, metro gibi İstanbul için çok gerekli projede
yapılacak zarif bir köprü Haliç'te yer alabilir. Şeffaf, ince kesitli, gözü
rahatsız etmeyen ve ulaştırma bilimine hizmet eden bir köprü yapılabilir. Keşke
dünya harikası olacak bir köprü yapılsa ve güzergâh ona göre belirlenseydi.
Şartlar uygun olsaydı Haliç'i köprülerle kaplamak yerine eskimiş Atatürk
Köprüsü'nden raylı sistemi ve karayolunu birlikte geçirirdim. Köprünün
yüksekliği ilkin 10 metrenin üzerindeydi ancak üç metreye kadar indireceklerini
söylediler.
"Binlerce yılı bağlamalı"
ÇEKÜL (Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma) Vakfı Başkanı Prof. Dr.
Metin Sözen: Köprü çağdaş görünüyor ama bu yetmez. Konulduğu yerdeki görüntüsü
çok önemli, bunun için de animasyonla veya çeşitli noktalardan bakılması lazım.
Cumhuriyet'in ilk yıllarında yapılan tüm köprülerde iki şey vardır: O çağın
önünde bir şeyi simgeler ve geçmiş medeniyeti bugünkü teknolojiyle çok usta
ellerle birleştirilir. Köprü aklın, kimliğin ve tarihi kimliğin parçalarının
birbirine bağlandığı yerdir. Bu parçalar birbirine bağlanmazsa, tıpkı şu anda
var olan yeni Galata Köprüsü gibi olur.
Eğer Haliç'e ne yapılmaması gerekiyor
diye soruyorsanız, işte yeni Galata Köprüsü orada duruyor. Haliç'e yapılacak
yeni bir köprü, İstanbul'un binlerce yıllık birikimine köprü yapmaktır. Bu köprü
bir bağ olmalı, dünü ve bugünü, geleceğe hangi büyük birikim sonucu
taşıyacağımızı bilmemiz lazım. Haliç'e yapılacak yeni köprü çok azla yetinip çok
şey anlatan, ince bir yapı olmalı. İyi teknoloji kullanımı ve hiç ucuza kaçmayan
vizyon gerekir.
Da Vinci de çalışmıştı
Haliç'e köprü projesi, Roma İmparatoru Justinyen'den (6. yüzyıl) Fatih Sultan
Mehmet'e, (15. yüzyıl) Leonardo da Vinci'den (15. yüzyıl) ünlü İspanyol mimar
Santiago Calatrava'ya pek çok ünlü ismin de rüyasıydı. Haliç'e ilk köprünün 2
bin yıl önce Justinyen tarafından Ayvansaray-Defterdar arasında yapıldığı
sanılıyor. Fatih de Kasımpaşa önlerinde askeri amaçlı köprü kurdurdu. Osmanlı
döneminde Karaköy Şişhane arasında çok sayıda ahşap köprü yapıldı. İlk modern
köprü Alman MAN firmasınca 1909'da bugün yerini yeni Galata Köprüsü'ne bırakan
Valide Sultan Köprüsü'ydü. Leonardo da Vinci de Haliç için köprü projesi
hazırladı, ancak Sultan 2. Beyazıt'a beğendiremedi.
Metro köprüsünü için davet edilip proje
hazırlatılan İspanyol mimar Santiago Calatrava da, "İstanbul adeta su üzerinde
duruyor. Haliç'e Sinan'ın eserleriyle aynı dili konuşan şeffaf bir köprü
gerekli" demişti.
Radikal - Selim Efe Erdem |
