reklam

Çatılarda Yalıtımın Önemi ve Konutlarda Uygulama Örnekleri
Malzeme Dosyası > Isı Yalıtım Malzemeleri > Genel Özellikler

Soğuk iklim bölgelerinde özellikle apartmanların en üst katlarında oturanlar genellikle iyi ısınamadıklarından şikayet ederken; radyatör dilimlerinin artırılması, kazan suyu sıcaklığının yükseltilmesi önerilen çözümler içinde olmakta, bu sefer de alt katlarda oturanlar sıcaktan şikayetçi olup, pencerelerini açmaktadırlar. Sıcak iklim bölgelerinde apartmanların en üst katlarında oturanlar ise, ısınamamanın aksine; yaz aylarında evlerinde oturamayacak derecede aşırı yüksek sıcaklıktan şikayetçi olmakta, konfor arayışlarını soğutma gücü yetsin veya yetmesin her odaya koyulan klimalarla ve dolayısıyla gelen yüksek elektrik faturalarıyla sürdürmektedirler.

Her yapı elemanı gibi çatılarımızın da; Binalarda Isı Yalıtım Yönetmeliği (ısı yalıtımı ve yoğuşma kontrolu), Gürültü Kontrol Yönetmeliği ve Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmeliğe uygun projelendirilmesi ve yalıtım detaylandırılması;

- kış aylarında ısı kayıplarını ve yaz aylarında ısı kazançlarını önleyerek, ısıtma ve soğutma enerjisi ihtiyacının, dolayısıyla yakıt tüketimi ve enerji giderlerinin azaltılması,
- iç ortam ve iç yüzey sıcaklıklarının dengeli olmasını sağlayarak, terleme-küflenme gibi istenmeyen zararların önlenmesi ve iç ortam konforunun sağlanması,
- istenmeyen dış ortam gürültüsünün yaşanılan iç ortamlarda rahatsızlık vermesinin önlenmesi,
- yapı elemanı detaylarında kullanılan malzeme seçimi ile yaşadığımız mekanlarda yangın güvenliğinin sağlanması faydalarını kullanıcılara sunacaktır.

Üst katlarda oturup, merkezi ısıtma yerine kombi ile münferit ısıtma yapanlar için ise, ısı kaybeden iki yüzeyinden biri olan tavanlarının yalıtılması daha da önem kazanmaktadır.

Örneğin 3,73 W/m2K toplam ısı geçiş katsayısına sahip çatı betonarme döşemesinin 0,040 W/mK ısı iletkenlik grubundaki camyünü şilte ile 12 cm kalınlıkta yalıtılması, çatı betonarme döşemesinin toplam ısı geçiş katsayısını 0,31 W/m2K'ye düşürmektedir. Bir diğer deyişle yalıtımsız bu yapı elemanının neden olduğu 100 birimlik ısı kayıp veya kazancı, uygulanan yalıtım ile 8 birime düşmekte, 92 birim tasarruf sağlanabilmektedir. Tablo 1'de de görüldüğü üzere; yalıtım yapılırken yalıtım malzemesinin seçimi, ısı yalıtımı yanında ses yalıtımı ve yangın güvenliğini de beraberinde getirecektir.

Unutulmamalıdır ki, bugünün çağdaş yangın mücadelesi, yapı ve yalıtım malzemelerinin doğru seçimiyle başlanan yangın güvenlik önlemlerine bağlıdır. "Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik"; normal bina çatılarında dıştan yangın etkisi için uçucu ateşe ve ısı yayınımına yeterli dayanımı ve A yanıcılık sınıfında malzemeleri işaret etmektedir.

Ürün Isı İletkenlik Grubu (W/mK) Buhar Difüzyon Direnç Faktörü En Yüksek Kullanım Sıcaklığı (0C) UV Dayanımı Yanıcılık Sınıfı Kullanım Amacı

Camyünü

0,035-0,050

1

250

+

A- yanmaz

Isı ve ses yalıtımı, yangın güvenliği, titreşim sönümleme

Taşyünü

0,035-0,050

1

750

+

A- yanmaz

Isı, ses ve yangın yalıtımı, titreşim sönümleme

Ekstrüde Polistiren

0,030-0,040

80/250

75

-

B1- zor alevlenici

Isı yalıtımı

Ekspande Polistiren

0,035-0,040

20/100

75

-

B1- zor alevleniciB2- normal alevlenici

Isı yalıtımı

Poliüretan

0,020-0,040

30/100

110

-

B1- zor alevleniciB2- normal alevlenici

Isı yalıtımı

Tablo 1. Yalıtım Malzemeleri Özellikleri

Uygulamalarda dikkat edilecek en önemli husus; "Binalarda Isı Yalıtım Kuralları" esas alınarak detaylandırılmış projede yer alan yalıtım kalınlığının korunarak, sürekli bir şekilde uygulanmasının sağlanmasıdır.

Bazı konutlarda, çatı arasının kullanılan bir çatı katı olarak değerlendirildiği ve yaşanan bir mekan olarak ısıtılıp soğutulduğu görülmektedir. Isıtma ve soğutma yapılması nedeni ile kullanılan çatı katı odalarında ısı yalıtımı da, enerji ihtiyacının sınırlandırılması ve yoğuşma kontrolu açısından ısı yalıtımı da zorunluluk olmaktadır. Çatı katlarının üzerinde kimi zaman eğimli bir betonarme döşeme bulunmakla beraber, kimi zaman da doğrudan ahşap çatı konstrüksiyonu yer almaktadır.

Eğimli betonarme döşeme ile örtülü çatı katlarında ısı yalıtımı döşemenin üzerine uygulanmaktadır. Döşeme üzerinde, genellikle çatı altı ahşap kadronları yer aldığı için, ısı yalıtımı da bu kadronların arasına döşenir. Kadron ara mesafelerine uygun ölçüde kesilen yalıtım malzemesi, çıplak ve serbest olarak döşenir. Eğimli betonarme döşeme üzerine yapılan ısı yalıtımı uygulamasında, ısı yalıtımının dış (üst) yüzünün havalandırılması tavsiye edilir. Bu amaçla, ısı yalıtımının üstünde en az 2 cm. kalınlıkta bir hava boşluğu bırakılmalı ve bu boşluktaki havanın sirkülasyonu sağlanmalıdır. Isı yalıtım malzemesinin kalınlığından 2 cm. fazla olan ahşap kadronlarla bu boşluk elde edilebilir. Saçaktan hava girişi, mahyadanda hava çıkışı detaylandırılarak havanın sirkülasyonu sağlanabilir. Üzerine serilen su yalıtımı amaçlı örtü ardından çatı kaplaması yapılarak uygulama tamamlanır. Burada kadron yüksekliklerinin "Binalarda Isı Yalıtım Kurallarına" uygun hesaplanmış ısı yalıtım malzemesi kalınlığına göre belirlenmesi, uygulamada yalıtım malzemelerinin ezilerek hesaplanan kalınlıkların altına düşülmemesi ve ek yerlerinde ısı köprülerine neden olacak boşlukların bırakılmaması dikkat edilecek hususlar arasındadır. (Şekil 1)

Şekil 1. Kullanılan çatı arası mertek üstü yalıtımı

Çatı katı üzerinde, doğrudan ahşap çatı konstrüksiyonunun bulunduğu durumlarda ise, ısı yalıtımını çatıyı taşıyan ahşap merteklerin arasına yapma imkanı vardır. Mertek aralıklarına uygun olacak genişlikte üretilmiş veya kesilmiş yalıtım malzemesinin mertek aralarına yerleştirilmesinin ardından, iç yüzeyde buhar kesici örtü ve üstüne ahşap, sunta veya alçı esaslı malzemelerle kaplama yapılarak uygulama tamamlanır.

Mertek arası uygulamalar için 50 cm. genişlikte özel üretilen bir yüzü alüminyum folyo kaplı camyünü şilteler, hem ısı yalıtımı hem de buhar kesici ihtiyacını birlikte karşılamaktadır. Alüminyum folyonun şilte boyunca ve 5 cm. genişlikte flaplarının olması; alüminyum folyosu alt yüzeye gelecek şekilde mertek aralarına yerleştirilen şiltenin, folyonun flaplarından ahşap merteklerin alt yüzüne tel zımba ile tesbit edilerek kolay uygulanmasını sağlar. Burada da mertek yüksekliklerinin "Binalarda Isı Yalıtım Kurallarına" uygun hesaplanmış ısı yalıtım malzemesi kalınlığına göre belirlenmesi, uygulamada yalıtım malzemelerinin ezilerek hesaplanan kalınlıkların altına düşülmemesi ve ek yerlerinde ısı köprülerine neden olacak boşlukların bırakılmaması dikkat edilecek hususlar arasındadır. (Şekil 2)

Şekil 2. Kullanılan çatı arası mertek arası yalıtımı

İster ısıtma, ister soğutma uygulansın, yapıların tüm dış yüzeyleri ile, ısıtılmayan mekanlara bitişik yüzeylerinin ısı yalıtımlı olması gerekmektedir. Bu uygulama gerek iç konfor gerekse yakıt tasarrufu amacıyla yapılır. İşte bu yüzeylerden bir diğeri de, kullanılmayan çatı arası döşemesidir. Çatı arası döşemesi yoluyla gerçekleşen ısı geçişi ile çatı arası boşluğunun gereksiz yere ısıtılmasının veya soğutulmasının önlenmesi ve daha etkin enerji tasarrufu sağlanması amacıyla, kullanılmayan çatı aralarında yalıtımın yeri döşeme üzeridir. Su yalıtımı ile akmaya karşı önlem alınmış çatı altında, çatı arasının en uzak kısmından başlanarak çatı arası çıkış kapağına doğru serbest bir şekilde döşenen ısı yalıtım malzemesi; duvar diplerinde 15-20 cm. duvar yüksekliği boyunca yukarı doğru kıvrılmalı, çatıyı taşıyan ahşap dikmelerin olduğu yerde malzeme falçata ile kesilerek dikmenin etrafına sarılmalıdır. Sistemin rahat nefes alabilmesi için yalıtım malzemesinin üstü, çatıdan herhangi bir akmaya karşın önlem amaçlı yanıcı naylon veya bitümlü karton gibi malzemelerle örtülmemelidir. Çatı arası havalandırması saçaklarda hava girişi, mahyada hava çıkış boşluğu bırakılarak sağlanırken, kuş girmemesi için bu deliklere kafes tel çekilmelidir. (Şekil 3)

Ekonomik bir şekilde ısı yalıtımı ve beraberinde ses yalıtımı ile yangın güvenliği sağlaması sebebiyle yalıtım malzemesi olarak mineral yün esaslı camyünü şilte seçimi halinde, malzemenin yüklenemez olması; çatı arasında asansör makina dairesi, imbisat deposu, çatı çıkış kapağı gibi yerlere ulaşmak için ahşap kadronlar üzerine çakılmış kalaslarla yürüme yolu yapılmasını ve kesinlikle camyünü şilte üzerinde yürünmemesini, üzerine ağırlık konulmamasını gerektirmektedir. Böyle bir uygulamada, ahşap kadronların yalıtım malzemesi kalınlığı ile uyumlu olmasına dikkat edilmelidir. Çatı arası boşluğunun ardiye amaçlı kullanımı halinde ise; çatının yük taşıyacak kısmı diğer kısımlarla aynı kalınlıkta yalıtım sağlayacak şekilde, üzeri yükü yayacak bir malzeme ile kaplanmak kaydıyla basma mukavemeti yüksek yalıtım malzemeleri ile yalıtılabilinir.

Oturtma çatı yalıtım uygulamalarında "TS 825-Binalarda Isı Yalıtım Kuralları" esas alınarak yalıtım malzemesi kalınlığı belirlenirken seçilecek yalıtım malzemesinin mineral yün esaslı camyünü şilte olması; ucuzluğu, hafifiliği ve kolay işçiliği ile uygulama maliyetlerinde tasarruf sağlayacağı gibi, sıkıştırılabilirlik özelliği sayesinde uygulama kolaylığı, elyaf yapısı sayesinde ses yalıtımı ve yanmazlık özelliği ile yangın güvenliğini de sağlayacaktır.


Şekil 3. Kullanılmayan çatı arası yalıtımı

Konut düz çatılarının (teras) ısı yalıtımında ise ters çatı sistemi, geleneksel teras çatı yalıtımlarına kıyasla daha ekonomik çözümler sunmaktadır. Ters çatı yalıtımında; yüksek basma mukavemeti ve kapalı gözenek yapısı ile bünyesine su almama özelliklerine sahip ekstrüde polistiren esaslı ısı yalıtım malzemesi, bu özellikleri sayesinde su yalıtımının üzerinde yer alarak onu güneş, dış ortam (sıcaklık farklılıkları ve ısıl gerilmeler) ve mekanik etkilerden korur. Bu, su yalıtım malzemesinin kullanım ömrünü de uzatan bir faydadır. Mevcut betonarme döşemenin üzerine parapetlerde 450 yukarı dönecek şekilde eğim betonu uygulanarak yüzeyin perdahlanması ardından; hem buhar kesici hem de su yalıtımı görevini yapacak su yalıtım örtüsü yüzeye uygulanır, üzerine "TS 825-Binalarda Isı Yalıtım Kuralları" esas alınarak belirlenmiş kalınlıkta, taşıyacağı yüke göre hesaplanmış yeterli basma mukavemetine sahip ekstrüde polistiren ısı yalıtım levhaları serbest olarak (yapıştırılmadan) döşenir, üzeri ayırıcı keçe ve istenilen şekilde (çakıl, şap, bahçe) kaplanarak uygulama tamamlanır. (Şekil 4)


Şekil 4. Ters teras çatı ısı ve su yalıtımı

Geleneksel teras çatı yalıtım uygulamasını ters teras çatı uygulamasından ayıran en önemli özellik ise; ısı yalıtımının altında buhar kesici örtü ve üstünde su yalıtım örtüsü kullanmak kaydıyla, ısı yalıtımı için kullanılan malzemelerin su yalıtımının altında kalmasıdır. Betonarme döşemenin üzerine buhar yalıtımı görevi görecek malzeme serildikten sonra, üzerinde taşıyacağı yayılı yükü karşılayacak basma mukavemetine sahip ısı yalıtım malzemesi serbest şekilde döşenir ve üstü su yalıtım örtüleri ile kapanır. Burada dikkat edilmesi gerekli önemli bir hususta, en üst yüzeyde dış ortamın (güneş-UV) etkilerine açık kalan örtünün (arduvaz kaplı örtüler, ayırıcı keçe ve şap) çeşitli kaplamalarla korunmasıdır. (Şekil 5)

Şekil 5. Geleneksel teras çatı ısı ve su yalıtımı

24 Nisan-30 Eylül 2000 tarihleri arasında, toplam 3212 il, ilçe, bucak ve köy belediyelerinin belediye ve mücavir alan sınırları içinde tam sayım yöntemiyle gerçekleştirilen 4. Bina Sayımı sonuçlarına göre; Türkiye genelinde, 7.838.675'i belediye sınırları içinde olmak üzere toplam bina sayısı 8.063.646 ve toplam konut sayısı 16.235.830 olarak belirlenmiştir. Dikkat çekici bir diğer husus ise çatı ısı yalıtımlı bina oranının % 10 bile olmayışıdır. Acaba bu çatılardaki ısı yalıtımlarının kalınlığı yeterli midir?

İsveç standardlarında çatılar için 0,10 W/m2K toplam ısı geçiş katsayısı uygulanırken ve diğer Avrupa ülkelerinde de hedeflenirken; niteliksiz konut stoğuyla birlikte yeni yapılmakta olan binalarımızda halen çatı yapı elemanlarının 0,25-0,50 W/m2K aralığında değişen toplam ısı geçiş katsayılarına göre detaylandırılması, çatı ısı yalıtımında katetmemiz gereken yolun ülke ekonomisi için ne kadar da önemli olduğunun bir göstergesidir.

Kaynaklar
1. DIN V 4108-4, Warmeschutz und Energie-Einsparung in Gebauden, 2002
2. Enerji Tasarrufu Önlemleri, Prof. Dr. Alpin Kemal Dağsöz, 2001
3. "Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmelik", Kemal Gani Bayraktar, İzocam Haber Bülteni Eylül-Ekim Sayısı, 2002
4. İzocam Teknik Yayınları
5. "Nitelikli Konutlara Doğru", Arif Nuri Bulut, Yapı Dergisi, Aralık 2002
6. Eurima Yayınları, 2002

 

Isı Yalıtım Malzemeleri

Yarışma

Copyright © 2000-2002 Arkitera Bilgi Hizmetleri destek@arkitera.com

Reklam vermek için - Danışmanlarımız - Editörlerimiz