Proje Müellifi

Necla Ruken Bars

Proje Açıklama Raporu

Darca Planlama Bölgesi coğrafi olarak Marmara Bölgesi'nin Çatalca-Kocaeli Bölümü'nde yer almaktadır.Bu çalışmada belde halkının sosyal ve kültürel gereksinimlerini karşılamak,sağlıklı ve güvenli bir çevre oluşturmayı, yaşam kalitesini arttırmayı hedefleyen, koruma -kullanma dengesini kuracak ve bu amaçla, beldenin ekonomik, demografik, sosyal, kültürel, tarihsel, fiziksel özelliklerine ilişkin araştırmalara ve verilere dayalı olarak hazırlanan kentsel yerleşme ve gelişme eğilimlerini alternatif çözümler oluşturmak suretiyle belirleyen, arazi kullanım, koruma, kısıtlama kararlar, örgütlenme ve uygulama ilkelerini içeren bir planlama hedeflenmektedir.Bunun yan sıra özellikle şimdilerde fazlasıyla gündemde olan sürdürülebilir çevre kavramının kapitalizmin gelişmesinin de etkisiyle fazlasıyla kesintiye uğraması çerçevesinde ekokent kavramıyla birlikte ele alınmıştır.

Projenin kapsam yaklaşık 50ha'lk bir alanda 10000kisi barındırabilecek fiziki sosyal ve ekonomik koşulların göz önünde bulundurulduğu bir çevre yaratabilmektir. Doğaya işkence edilmesi gereken bir varlık gibi değil birazda animistik bir yaklaşımla aynı özü taşıyor olduğumuzun idrakıyla bir yaklaşım sergilemeyi uygun gördük.

Çalışma aşamalar Analiz-Sentez-Tahmin-Karar eklinde birbirini sürekli destekleyerek devam etti.Bunlar gözetilirken hedef;ekolojik ayak izini en aza indirmek ilkesi olmuştur.

Analiz aşamasında belediyeden de alınan veriler, yapılan imar planlar ve alınan kararlar göz önünde bulundurulup sonuca varılmaya çalışmıştır.Çeşitli yıllarda alınan istatistikler ve gelişmelerden yararlanılarak bölgede üst ölçekli çalmalar ve analizler yapılmıştır.lk önce siyasi biçimlenişi ve sınırlanmalar hakkında bilgi verilerek konum kavranmıştır.Daha sonra tarih,mevcut sit alanlar ve doğal oluşumlar,nüfus,topografik özellikler,jeolojik yap, bitki örtüsü, iklim, rüzgar, basınç, nem değerleri incelenmiştir. 1. derecede deprem bölgesinde bulunan bu alan tasarım kriterleri ve şekillenmesi açsından sınırlamalar oluşturmuştur.

Darca bölgesinin İstanbul gibi gelimi bir şehre geçi aks üzerinde bulunması ve sanayinin odak noktası olması nedeniyle nüfus değerleri giderek art göstermektedir.Belediye tarafınca da turizm açısından geliştirilmek istenen ve bu yönde çalmalar yapılan bölgede sanayi doay bozmak adına büyük tehditlerde bulunmaktadır.Mevcutta büyük ormanlara,tarım alanlarına ve zeytinliklere sahip bölgede sanayinin aktifleşmeye başlaması özellikle Bayrampaşa mahallesinde gelişimi geleneksel kent dokusunu bozmadan ve bölgeye hakim olacağının bir işaretidir.Ayrıca bölgede tarım ve hayvancılık eskiye göre büyük oranda azalmış ve işsizlik boy göstermiştir.

Elde edilen veriler tasarım aşamasında önemli bir altlık olarak karşımıza çıkar.llk olarak bir alt bölgeye inilerek Bayramoğlu,PiriReis ve Camii mahalleleri ele alınarak doku,yol,eğim ve yap yoğunluğu analizleri yapılmıştır.Bu çalmada bölgenin kuzeyinde Kocaeli'ni istanbula bağlayan önemli karayollarından biri geçmektedir ve kent o yoldan beslenir.Ana yollar takip edildiğinde bizi sahile balar.Bu yolların gelişmesi ile düzensiz bir adalaşma ve organik bir şema karşımıza çıkar.Burada kentin gelişigüzel planlanmış olduğunu görürüz.Topografyası ise geni ovalara ve tarım alanlarına sahip bölgede yer yer tepecikler oluştuğu ortaya çıkar.

Bölgenin ihtiyacı sanayi tehditinden kurtularak ilerlemesini önlemek,korunması gereken değerlerine sahip çıkmak,var olan tarım alanlarının değerlendirilmesi ve bölgenin turizm açısından gelişmesini sağlamaktır.

Tasarımda ilk ana ilke toprak,hava,suyu yaşatmak ve ısıyı denetim altında tutmaktır.Kentin kendi kendini besleyebilmesini sağlamak ve davet ediciliğinin artmasıdır.Kentin florası ve faunası dikkate alınarak arabaya göre kent değil kente göre araba ilkesiyle ulama çare bulmak,organik tarım faaliyetini geliştirerek kentin kendi kendini besleyebilmesini sağlamak,yukardan akan yeşil koridorlar oluşturarak bölgenin nefes almasını sağlamak ve birtakım kültürel yapılamalarla turizmin odak noktası haline gelmesini sağlamaktır.

Geleneksel doku okunabilir dokudur fikrinden yola çıkarak ne Bayramoğlu bölgesi kadar sık ve düzenli ne de sanayi bölgesi kadar seyrek ve dağınık bir planlama sergilemek değil daha rasyonel çizgileri olan topografyaya zarar vermeden gelişen bir kent kurabilmek ilk kuraldır.

Mevcut yolların izinden çıkılarak ortaya çıkan geometrik ekil üzerinden gidilmiştir.llk bata yol a oluşturulduktan sonra adalar bazında işlevsel bölgelere merkezlere ayrılmıştır.Her merkezde kentin ortak ihtiyaçlarına cevap veren kamusal alanlar düşünülmüş ve birbirine geçiler sağlanarak konutlardan ulamda kolay hale getirmiştir Merkez oluşumu ve aralarındaki ilişkiler ifade edildikten sonra parselizasyon işlemi yaplmtr.Bu işlem fragmantasyon yöntemi yani gridleme ileminden gidilerek sonuca ulaşılmştır.Parseller ve yapılar güneşi,rüzgar en iyi yararlanacak biçimde alarak düşünülmüş topografyaya zarar vermeyecek şekilde kademelenmeler yapılmıştır.Kat yüksekliği açısından kırsal kent imaj çerçevesinde az katlı emsali düşük alanlar olarak belirlenmiştir.

Ekolojik açıdan aktif ve pasif olarak iki yöntem uygulanır.Pasif yöntemler ek olarak enerji gerektirmeyen tasarım açsından sokakların şekillenişi,yeşil koridorların oluşumu,rüzgara yönelimi gibi doğal yollardan enerji kazancıdır.Planlama aşamasında bunlara dikkat edilmiştir.

Aktif yöntemler ise mekanik kurgu gerektiren kazanım ve geri dönüşüm sistemleridir.Bu sistemler güneşten , rüzgardan maksimum yararlanmayı hedefler elektirik,ıstıma ve klima sistemleri olarak geri döner.Projede bina ölçeğinde bunlara da yer verilmiş ve önerilerde bulunulmuştur.

KAYNAKÇA
-Darca Planlama Bölgesi 1/5000 Ölçekli Nazım imar Plan Araştırma Raporu
Doğukan ımar n.Tic.Ltd.ti. Ekim 2008
-Darca Planlama Bölgesi 1/5000 Ölçekli lave ve Revizyon Nazm mar Plan Açklama Raporu Doğukan ımar n.Tic.Ltd.ti. Ankara 2008
-The City As a Human Environment (On The Earth) Duane G. Levine, Arthur C. Upton (Editor)
-City Planning Francisco Asensio Cerver
-1000x Landscape Architecture Chris Van Uffelen
-Direction of Cities John Guinther
-Sustainable Urbanism Urban Design With Nature Douglas Farr
-"şehircilik Çalmalar" Gazi Üniversitesi şehir ve Bölge Planlama Bölümü
-Kent Düleri Atölyeleri 4 "Kentsel Mekanlar;Meydanlar,Sokaklar" TMMOB Mimarlar Odası istanbul Büyükkent Şubesi

Eko-Kent Tasarım Ulusal Proje Fikir Yarışması