Haberler

Mega Mağazaları Tekrar Kullanmak

Tarih: 10 Ağustos 2009 Kaynak: Urban Land Yazan: Jeffrey Spivak Çeviren: Betül Tuncer
Zaman zaman kırsal dağınıklığın sembolü olarak ayıplanan Big Box* "mega mağaza"lar giderek artan bir şekilde okul, kilise, hastane, mahkeme, kütüphane ve hatta müze olarak yeni hayatlar kazanmaya başlıyor. Böylece bu projeler, dağınıklığın aksi olan yeni bir kentsel gelişim yaklaşımının, adapte edilmiş kullanımın sembolü oluyorlar.

Boşaltılmış Wal-Mart mağazaları, St. Petersburg''da Calcary Şapeli ve de Wyoming''de Snowy Range Academy sözleşmeli okulu olarak yeni işlevi buluyor. Eski Kmart tesisleri ise Hastings, Nebraska''da çocuklar için Head Start merkezi, Austin, Minnesota''da Hormel Foods Corp.''un kötü şöhretli konserve et markası olan Spam''ın müzesi olarak kullanılıyor. Zamanında Grand Union marketi olarak kullanılan bina şimdi Princeton Spor Merkezi olarak havuzları ile birlikte tam donanımlı hizmet veriyor.

Bu dönüşümlerin olmasının sebebi, "mega mağaza" satıcılarının giderek mağazalarını boşaltması. Wal-Mart gibi bazı "mega mağaza" satıcıları ise devamlı olarak genişleyip, satış ve kazançlarını arttırmak için bir tesisi daha büyük bir tesise yerleşmek üzere boşaltıyor. Wal-Mart 1990 yılından beri 9.300 m²''den 23.200 m²''ye kadar farklılık gösteren 2.000''e yakın büyük mağaza açtı. Bunu takiben, sıradan Wal-Mart indirim mağazalarının sayısı 1990''ların ortasındaki zirve noktasına göre %40 düştü.

Satış rekabeti aynı zamanda büyük marka yüzlerce mağazasını kapatmasına neden oldu. Kmart son 10 yılda, iflas etmekten 600 mağazasını kapatarak kurtuldu. Günümüz ekonomik krizinin de katkısıyla, Circuit City de iflas belgelerini doldurdu ve 155 mağazasını kapatıyor. Home Depot ise 15 noktasını terkedeceğini açıkladı.

Ohio Oberlin College''da misafir profesör olarak görev yapan ve Big Box Reuse kitabının yazarı, tekrar kullanılan "mega mağaza" binalarını araştırmak üzere beş yıl boyunca ülkeyi dolaşıp fotoğraflayan Julia Christensen, ülke çapında binlerce boş duran "mega mağaza" binasının olduğunu belirtiyor.

Toplum için, boş duran "mega mağaza" arazisi problemine çözüm bulmak kolay değil. Özellikle "mega mağaza" gibi geniş bir tesisin boş durması, bulunduğu bölgede ekonomik iniş ve yatırımların geri çekilmesinin yaygınlaşmasına neden oluyor. Buna ek olarak, mevcut binanın iç konfigürasyonu ve dış görünümü başka kullanımlar için uygunsuz ya da itici görünüyor.

Depo görünümlü iç mekanlar genelde tek bir kullanıcı için çok büyük yeni duvar, kablo ve su tesisatı gerektireceği için bölümlere ayırmak zor. Dış görünümü, hiç ya da az sayıda penceresi olduğu için genelde tek bir ön girişi olması sebebiyle mimari anlamda sıkıcı oluyor. Ohio State Üniversitesi''nde doçent olarak "mega mağaza"ları araştıran Jeniffer Evans Cowely, Bunlar için belirli sayıda kullanım var" diyor.

Herşeye rağmen, "mega mağaza" yapıları ve arazileri potansiyel yeni kullanıcılara bazı avantajlar sağlayabilir. Yeterli miktarda park alanı olan araziye girişler genelde otoyolların ya da ana yolların kenarında olup, kendilerine ait dönüş şeritleri ve trafik ışıkları sayesinde erişimleri kolaydır.

Wal-Mart''ın yan kuruluşu olan Wal-Mart Realty''nin amacı, kullanılmayan mağazaları elden çıkartmak. Bu yan kuruluşun başkan yardımcısı Rick Kinnard, bu tür elden çıkartılan bina envanterlerinin 2005''te 170 iken bugün 100''e düştüğünü belirtiyor. Bu düşüşün kısmi nedeni, Wal-Mart mağazalarının ikinci kez hayat bulması. Kinnard''a göre, Wal-Mart mağazalarının çoğu, tekrar kullanım ortaklığı sayesinde yeniden kullanılıyor. Bunlardan biri, başka bir firma ile ortaklık kuran JC Penny.

Hiçbir satış mağazasının bu alana talip olmaması durumunda, yerel kuruluşların bu büyük ve kullanılmayan alanları değerlendirmek için yaratıcı ve yenilikçi fikirler bulması gerekiyor. Örnek olarak Minnesota''da, Kmart binası on yıl boyunca boş kaldıktan sonra, Hormel öne çıktı. Binayı merkez bina ile Spam Müzesi''ne dönüştürdü. Nebraska''da ise bir firma boş Kmart binasını yerel Head Start merkezine çevirdi.

Diğer "mega mağaza" tekrar kullanım örnekleri ise aşağıdakileri içeriyor:

Randall County Adalet Merkezi, Eski Wal-Mart Binası, Canyon, Teksas


Wal-Mart Canyon, Teksas''taki binasını bir mil ötede daha büyük bir binaya taşımak için kapatacağını açıkladığında, Randall County Hakimi Ernie Houdashell, bölgenin yaklaşık 100 yıllık dökük ve aşırı kalabalık mahkeme binasını buraya taşımanın iyi bir fikir olduğunu düşünmüş.

Bina, 2004 yılında 850.000 Dolar''a alındı. Ayrıca 8 milyon Dolar daha harcayıp binayı modernize edip 5.100 m²''lik alan inşa edildi. Bina, beş mahkeme salonu, bölge memuru, savcısı ve görevliler için beş ofis odası ile 2007''de tekrar hizmete açıldı. Binanın kabuğu, kasırgalara karşı güçlendirildi ve yakındaki tren hattından gelen gürültüyü engellemesi için işlem gördü. İçerinin ambar görüntüsünden kurtulmak için duvarlar ve koridorlar eklendi ve depo alanları, tutukluların bulunduğu hücrelere dönüştürüldü.

Peggy Palmer Summers Hatıra Kütüphanesi, Eski Kmart, Lebanon, Missouri


420 m²''lik sığınak benzeri kütüphaneyi başka bir binaya taşıma tartışmaları yıllarca sürdü ve hatta tartışmalar, arazi bağışlandıktan sonra da devam etti çünkü küçük Lebanon kasabasının yeni bir yapıya ayıracak 6 milyon Dolar''ı yoktu. Bu sırada Kmart kapandı, kütüphane kurulu binayla ilgilendiğini belirtti ve yıllar boyu süren konuşmalar, eyleme dönüştü.

Yerel bir mühendis, proje yöneticiliğini, yerel bir mimar tasarımını yapmaya gönüllü oldu ve bölge halkı da herkesin en az 25 Dolar bağış yaptığı bir kampanya başlattı. Sonrasında ise devlet okulu öğrencileri iç mekanda duvar resimleri yaptı, esnaf içeriyi halı kaplamak için zaman ayırdı, elektrikçiler aydınlatma elemanlarını ücret almadan bağladılar. Kütüphane kurulu, tarihi Şikago ve Los Angeles yolu olan Route 66''ya adanan kalıcı bir müze oluşturmak isteyen lokal bir grupla ortaklık kurdu. Projenin tümü 700.000 Dolar''ı bağışlanmış olmak üzere, yaklaşık olarak 1,3 milyon Dolar tuttu.

Centralia Center Yaşlılar Kompleksi, Eski Wal-Mart, Wisconsin Rapids, Wisconsin


20.000''lik nüfusu ile Wisconsin Rapids, gün geçtikçe daha çok emeklinin ilgisini çekiyordu ama kasabanın üç ana acente birbirinden uzak konumlardaydı, bu da yaşlıların çok fazla dolaşmalarını gerektiriyordu. Yerel hayırseverler, tüm acenteleri tek bir merkezden toplamak için girişimde bulundular ancak yeni bina fikri genelde tekrar kullanım projelerini destekleyen CDBG''den bağış alamadı.

Dikkatler şehir merkezindeki Wal-Mart binasına çevrildi. En büyük zorluk, halkın bu fikri desteklemesini sağlamaktı çünkü herkesin gönlü yeni ve modern bir binadan yanaydı. Yerel Community Foundation, sunumlar hazırladı ve yeni önerinin dramatik giriş sahneleri ve iç mekandaki çatı ışıklıklarını da gösteren mimari çizimleri yaşlıların onayını aldı.

Bundan sonra, proje için hükümetten ve bağış yapanlar sayesinde bütçe oluşturuldu, ve istenilen CDBG bağışı alındı. 5 milyon Dolar''lık tesis (6.200 m²) 2003 yılında söz verilen çatı ışıklıkları ve gölgelikleri, üç acente için kafeterya ve gündüz bakım programı ile beraber açıldı.

CDBG bağışlarını kontrol eden ABD Konut Departmanı ve Kentsel Gelişim (U.S Department of Housing and Urban Development), yaşlılar merkezini kendi internet sitesinde gösteriyor ve "Proje birçok şeyi başardı. Bölgenin yaşlı nüfusunun ihtiyaçlarını karşılıyor, bölgeden hastalıklı bir etkiyi eliyor... Canlılığı ve trafiği, bir zamanlar bataklık haline gelen şehir merkezine geri getiriyor" yazıyor.

Wakefield North Lise Kampüsü, Eski Winn-Dixie Marketi, Wake Forest, Kuzey Carolina
Wake County, araştırma üçgeni metropoliten alanın hareketlenen kenarında bulunuyor ve okul, canlılığa yetişmekte zorluk çekiyordu. Okul kayıtları son 10 yılda %50 arttı ve yeni okullar bu hıza yetişecek şekilde inşa edilemedi. Aşırı kalabalıklaşan liselerle karşı karşıya kalan bölge 2007 yılında, birkaç tane kampüs dışı, sadece dokuzuncu sınıflara yönelik merkezler açma kararı aldı.

Wakefield Lisesi, 9. sınıf merkezi için Winn-Dixie mağazasının iflas sonrası 2005''ten beri boş duran binasına odaklandı. Bina iki avantaj sunuyor: liseye yakınlık (4,8 km) ve zaman (çabukça uyarlanabilir olması). Ancak, eski Winn-Dixie ideal bir yapı değildi. 5.000 m²''lik bir alanda normal boyutta sınıflar yaratmak çok zordu. Bunun üzerine, mülk sahibi binayı sadece kiraya vermek istiyordu ve bu yüzden dış cephede çok değişiklik yapılamazdı.

Kira ve renovasyonlar 10 milyon Dolar tuttu. Mimar, binanın mekan kısıtlamalarını hafifletmek adına birkaç adım attı. Bunların arasında küçük sınıfların büyükmüş gibi algılanması için tavanını yükseltmek de vardı. Aynı zamanda, dışarıya bir basketbol sahası da eklendi. Okul açıldığında gazeteler, bazı öğrencilerin eski bir market binasında okuyor olmaktan utandıklarını yazdı ancak bu his zamanla kayboldu çünkü mekan artık market hissi uyandırmıyordu.

Bu örnekler, farklı toplulukların "mega mağaza"ları tekrar kullanıp yerel ihtiyaçları gidermekte kullandığı farklı yaklaşımları sunuyor. Yine de, halk her şeyden önce boş "mega mağaza"larla yüzyüze kalmamayı tercih ediyor. Giderek artan bir şekilde, kasaba ve şehirler bu kaderden kendilerini korumak için arazi kullanımı stratejilerine yönelik önlemler alıyor. Bu stratejilerden bazıları şunlar:

Mağaza Binalarına Ebat Sınırı Getirmek
Bu yaklaşım farklı derecelerde başarı ile Washington DC banliyölerinden Kaliforniya''daki şehirlere kadar pek çok yerde gerçekleştirildi.

Bina Boşaltılsa Bile Başka Kullanıcıların İlgisi için Daha Sıkı Tasarım Standartları Getirmek
Örnek olarak, Montana, Bozeman''daki büyük mağazaların birden fazla girişinin olması gerekiyor ki böylece bina birden fazla firma tarafından da kullanılabilsin. North Carolina, Conover''deki Wal-Mart''ı binanın cephesini kasaba dükkan vitrini sırası olarak görünecek şekilde tekrar düzenlemeye zorladı.

Bina Bir Yıldan Fazla Boş Kaldığı Takdirde Binayı Yıkmak için Gerekli Parayı Sağlayacak Kefaleti Ödeme Koşulu
Milwaukee''nin banliyösü olan Wauwatosa, 4.600 m²''den büyük binalarda her metrekare başına 2,15 Dolar alıyor. Bu durum, yeni Lowe''s ev bakım mağazasının 28.000 Dolar ödemesine neden oldu.

Bu stratejilerin işe yarayıp yaramayacağını söylemek için henüz erken. Boş "mega mağaza"ların sayısı özellikle bu ekonomik açıdan zorlu koşullar yüzünden hala artıyor. Ancak ülke çapında halkın, boş "mega mağaza"ları tekrar kullanıma katma konusunda başarı göstermesi iyiye işaret.

* Big Box tabiri çeviri boyunca mega mağaza olarak kullanılmıştır.

Konuyla İlgili Linkler
Takvim
<<Haziran 2011>>
Pzt Sal Çar Per Cum Cmt Paz
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      
Haber Bölümleri
Haber Kategorileri
Yayınlanan haberlere günlük olarak yukarıdaki takvimden, haberlerin kategorilerine ise aşağıdaki listeden ulaşabilirsiniz.