|
Tarihî eserleri
kurtaracak kanun 10 aydır bekliyor
 Meclis,
parasızlıktan yok olmaya terk edilen tarihî eserlerin korunması için geçen yıl
kanun çıkardı. Yeni düzenlemeye göre, belediyeler Emlak Vergisi’nin yüzde 10’unu
bu işe ayıracaktı.
Kültürel ve tarihi mirasın korunması
amacıyla Haziran 2004’te Meclis’ten çıkan kanun, yönetmelik hazırlanmadığı için
10 aydır uygulanamıyor. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nda
değişiklik öngören düzenleme, belediyelerin topladığı emlak vergilerinin yüzde
10’unun tarihi eserler için ayrılmasını öngörüyor. İl özel idaresi bünyesinde
toplanan paraların valilik onayıyla Kültür ve Turizm müdürlüklerine aktarılması
ve sadece kültür ve tabiat varlıklarının korunması için kullanılması hükme
bağlanıyor. Bu kapsamda bazı belediyeler özel idarede açılan hesaba para
yatırmaya başladı. Ancak birçoğu yönetmeliğin yayınlanmasını bekliyor.
Toplanması beklenen paranın miktarının çokluğu yıkılmak üzere olan tarihi
eserler için umut verirken, yönetmeliğin çıkmaması tepki çekiyor. Bugüne kadar
İstanbul’da 200 bin, İzmir’de 115 bin, Bursa’da 62 bin YTL il özel idarelerinin
hesabına yatırıldı. 2004’te sadece İstanbul’da 11 ilçenin tahakkuk eden toplam
Emlak Vergisi yaklaşık 220 trilyon lira. Buradan tarihi eserler için ayrılacak
pay ise yaklaşık 22 trilyon lira (22 milyon YTL ).
İzmir’in en büyük ilçesi olan Konak
Belediyesi 25 milyon 245 bin YTL Emlak Vergisi toplayacak. Sakarya, Erzurum ve
Kocaeli’nde ise 6 milyon 69 bin YTL tahsilat yapılacak. Bunların yüzde 10’u
kültür ve tabiat varlıklarının korunması için il özel idaresinde açılacak hesaba
aktarılacak. Yönetmelik yayınlanmadığı için bir çok belediye bu hesaba para
yatırmaya yanaşmıyor. Yönetmeliğin yayınlanmasıyla tahsil edilmesi gereken
meblağ ödeme yapmayan belediyelerin İller Bankası payından düşülecek. Zaman’a
konuşan bir bakanlık yetkilisi, yönetmeliğin hazırlanmasının zor olduğunu,
çalışmaların sürdürüldüğünü kaydediyor. Türkiye Belediyeler Birliği Başkanı
Aytaç Durak ise bu durumu hükümetin hızına bakanlık ve bürokratların
yetişememesine bağlıyor.
İstanbul Kültür ve Turizm Müdürü Ahmet
Bilgili, tarihi eserlerin bakım ve restorasyonu için acilen paraya ihtiyaç
duyduklarının altını çizerken, yönetmeliğin çıkmasıyla birlikte maddi anlamda
rahatlayacakları için çalışmaların kolaylaşacağını ifade ediyor. Sakarya İl
Müdürü Fehim Yıldırım da, özel idarenin açtığı hesap numaralarının belediyelere
iletildiğini belirterek, tahsil edilen Emlak Vergisi’nin yüzde 10’unun bu hesaba
yatırılmaya başlandığını kaydediyor. Yıldırım şu görüşleri dile getiriyor:
“Tarihi eve sahip olup da onarma imkanı olmayanlar bu kaynaktan
faydalanabilecekler. Ayrıca sit alanı içerisinde kalan yapılar da bu kaynakla
onarılacak.”
En büyük engel para
Tarihi eserlerin korunmasında en büyük engelin para olduğunu dile getiren
Sakarya Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Başkanı Yard.
Doç. Dr. Tülin Çoruhoğlu ise, eserlerin bakımı için kaynak aktarımını öngören
bir yasanın yönetmelik yayınlanmadığı için uygulamaya geçmemesini skandal olarak
değerlendiriyor. Kültür ve Tabiat Varlıkları’nı Koruma Kanunu’nun ilgili
maddesinin işlev kazanabilmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın gerekli
yönetmeliği hazırlaması gerekiyor. Hazırlanan yönetmelik başbakanlıkça
onaylandıktan sonra yürürlüğe girecek.
TBMM Milli Eğitim, Kültür, Gençlik ve
Spor Komisyonu Başkanı Tayyar Altıkulaç da, yönetmelik hazırlamanın bu kadar
uzun sürmemesi gerektiğini düşünüyor. Altıkulaç’a göre Meclis kanunu
hazırladıktan sonra görev yürütmeye verilir. Yürütme işlevini en kısa sürede
icra etmeye çalışmalı. Yönetmelik hazırlamak için 10 ayı uzun süre olarak
nitelendiren Altıkulaç, çalışmanın hızlandırılması gerektiğini dile getiriyor.
Komisyon Başkan vekili Hikmet Özdemir ise yönetmeliğin hızlandırılması için
Kültür ve Turizm Bakanı ile görüşeceğini dile getiriyor: “Her şeyi dört dörtlük
yerine getiremiyorsunuz. Bazen işlerin düzelmesi için kanun çıkarıyorsunuz, ama
arkasından yönetmelik hazırlanmayınca işler yürümüyor. Burada bürokratların
ihmalinin olduğunu düşünüyorum.”
Zaman - Duran Savaş - Habibe Demircan |
