|
Toplu konutta kötü
kokular
Emlak Gayrimenkul
Yatırım Ortaklığı (GYO) A.Ş.' qnin 2003 ve 2004 yıllarında gerçekleştirdiği kat
karşılığı arsa projelerinde, 1.1 milyar YTL (katrilyon lira) tutarındaki kamusal
servetin müteahhit firmalara 'örtülü kazanç' şeklinde aktarıldığı ileri sürüldü.
TOKİ'ye ait Emlak GYO'nun projeleriyle ilgili Başbakanlık Teftiş Kurulu ile
SPK'nın ortak soruşturma yapması istendi.
Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu (YDK), 2003-2004 yıllarında ihale edilen ve
inşaatı devam eden yedi projeyle ilgili özel inceleme raporu hazırladı. Beşi
İstanbul Ataşehir'de, ikisi de İzmir Mavişehir ve İstanbul Yukarı Dudullu
Köyü'ndeki projelerde Emlak GYO'nun arsalarının gerçek değerinin altında
gösterildiği, müteahhitler tarafından yüklenilen inşaat maliyetlerinin ise
şişirildiği ileri sürüldü.
Yarı fiyatına arsa
Rapora göre, Ataşehir Doğu Bölgesi 2 bin 230 konut projesinin arsası 31
Aralık 2002'de bir ekspertiz şirketi tarafından 109.1 milyon YTL (trilyon lira)
olarak belirlendi. İhalenin yapıldığı 20 Eylül 2003'te başka bir ekspertiz
şirketi arsaya 57.9 milyon YTL değer biçti. İhale de bu fiyattan gerçekleşti.
Aynı arsa için 27 Nisan 2004'te ilk değerlemeyi yapan ekspertiz şirketi
tarafından biçilen değer ise 110.2 milyon YTL oldu. Benzer bir durum İzmir
Mavişehir Projesi'nde de yaşandı. Aralık 2002'de 15 milyon YTL değer biçilen
arsa, aynı ekspertiz şirketi tarafından 31 Aralık 2003'te 5.4 milyon YTL'ye
indirildi. Ataşehir'deki 132 konut-ve 12 işyeri projesinde de arsanın 31 Aralık
2002'deki değeri 3.52 milyon YTL, ihalenin yapıldığı 29 Eylül 2003'teki değeri
3,5 milyon YTL ve 31 Aralık 2003'teki değeri 8.3 milyon YTL gösterildi.
Giderler iki kez
yazıldı
Raporda, Emlak GYO'nun arsalarının gerçek değerinin altında gösterilmesiyle
şirketin daha baştan zarara uğratıldığı belirtildi. Bölgedeki emsal arsalarda
arsa sahibinin payı yüzde 50-60 dolayında olmasına karşın, Emlak GYO'nun payının
yüzde 25-30 seviyesinde tutulması da bir başka eleştiri konusu oldu.
Söz konusu projelerde yüklenici firmalar tarafından üstlenilen toplam maliyetler
hesaplanırken, inşaat işlerinde yüzde 25 oranındaki genel giderler ve
müteahhitlik kârının 'mükerrer' olarak hesaplara dahil edildiği belirtildi.
Emlak GYO'nun 2003 yılı sonu itibarıyla bankalarda 372.2 milyon YTL (trilyon
lira) nakiti bulunduğu vurgulanan raporda, söz konusu projeleri kat karşılığı
başkalarına yaptırmak yerine kendisinin de kolaylıkla gerçekleştirebileceği
vurgulandı. Bu tür projelerde, ön ödemeli satışlar yoluyla oto finansman imkânı
da bulunduğu vurgulanan raporda, "GYO ortak çalışan yüklenici firmalar inşaat
maliyetini daha işin başında çıkarıyor" denildi.
Müfettişlerden ortak
soruşturma talebi
YDK raporunda, 2003-2004 yıllarında ihale edilen yedi projeyle ilgili olarak
ortaya çıkan kamu zararlarının telafi edilmesi, büyümesinin engellenmesi ve
sorumlularının tespiti amacıyla Başbakanlık Teftiş Kurulu ile SPK'nin ortak
soruşturma yapması 'gerektiği' belirtildi. Hasılat paylaşımı yöntemiyle bu
koşullarda yeni ihale yapılmasının acilen durdurulması istenen raporda, mevcut
ihaleler sonucunda imzalanan sözleşmelerin de kamu zararlarını telafi edecek
şekilde yeniden düzenlenmesi yollarının araştırılması önerildi. Raporda, aynı
arsalar için farklı değer tespiti yapan iki ekspertiz şirketinin ortaya çıkan
kamu zararının tazmini yönünden sorumluluklarının tespiti için SPK tarafından
inceleme de talep edildi.
Radikal - Ahmet Kıvanç |
