Proje Müellifleri
Savaş Ekinci, Y.Mimar
Arbil Ötkünç, Y.Mimar
Aybike Avinal, Y.Mimar

Yardımcılar
Akif Fuat Alagöz, Mim.Öğr.

Danışmanlar
G.Şeyma Tiryakioğlu, Peyzaj Mimarı
Tulin Kırbaş, İnş.Müh.
Mehmet Erol, Elk.Y.Müh.
Devrim Gürsel, Mak.Müh.

Amaçlar
- Antalya Konyaaltı sahilinde, Atatürk Kültür Park alanının hemen yanında, mevcut fuar alanı ile süreklilik içinde olacak, ekoloji kavramı etrafında şekillenen sosyal ve kentsel donatılar bandının tasarımlanması.
- Türkiye ekonomisinde büyük bir payı olan Akdeniz turizmine süreklilik kazandırılması; kitle turizmine alternatif sunabilecek, (uluslararası festivaller gibi) kültürel ya da sanatsal, sportif vb. ortak sosyal etkinlikler için dört mevsim boyunca uygun olabilecek yeni mekânların önerilmesi.
- Ayrıca Antalya kenti halkının da günlük yaşamına katabileceği etkinliklere ev sahipliği yapacak mekânların yaratılması.
- Yarışma alanının Akdeniz ile görsel ve fiziksel bağlantısının kurulması.
- Yarışma alanı içinde bulunan 1. dereceden doğal sit alanının düzenlenmesi, itibarının kazandırılması; bu alanda ve çevresinde yapılacak düzenlemelerle tarih konusunda bilincin ve güzel sanatlara olan merakın uyandırılması.
- Yarışma alanı ve çevresindeki topografya ve yeşil alanlar da göz önüne alınarak gerçekleştirilecek, sürdürülebilir nitelikte, peyzaj ve rekreasyon yönleri ağırlıklı bir proje tasarımlanması.
- Farklı uygulama etaplarına bölünebilecek yaklaşımla düzenleme önerilerinin getirilmesi.
- Özellikle küresel ısınma tartışmalarının gündemde olduğu bu dönemde, topografyaya, mevcut doğaya en az şekilde müdahale eden, hakim rüzgâra açık ve gölgelikli bir düzenleme ile Antalya halkına çevreye duyarlı yaklaşımlar önerilmesi.
- Tasarımlanan proje aracılığı ile 21. yüzyıl Antalya'sının kimliğinin olumlu yönde etkilenmesi ve kent insanının yaşam kalitesinin yükseltilmesine katkı sağlanması.

Kentsel Planlama ve Tasarım Yaklaşımı
Antalya'nın köklü bir yerleşim tarihine sahip olması ve Akdeniz'le ve Batı Toroslar’la olan ilişkisi kentin turistik gelişimindeki önemli verilerdir. Ayrıca kentin coğrafi konumu, ekonomik yapısı, doğal güzellikleri çok çeşitli fırsat ve olanaklar sunmaktadır. Bu değerlendirme sonucunda, Konyaaltı Parkı'nda, kamusal alanlar bütünlüğü bozan unsurlardan arındırılmalı, tarihi değerler korunmalı, mevcut peyzaj değerleri zenginleştirilmelidir. Bütün bunlar yarışma alanının Antalya kenti ile (özellikle fuar alanın) sürekliliğini sağlayan bütüncül planlama kararları çerçevesinde ele alınmalıdır.

Yarışma alanının tasarımında, Konyaaltı Parkı ve çevresinin Antalya kent yaşamındaki yeri ve önemi düşünülerek, yeni işlevler sürdürülebilir bir tasarım bütünü içinde önerilmiştir.

Yarışma alanı sınırları içinde bulunan Minicity alanının müelliflik hakları gereği mimari projesine ve mevcut haline hiçbir müdahale yapılmamış; önerilen yeni proje kapsamında bir bütün olarak değerlendirilmiştir.

Konum - Ulaşım Bağlantıları
Yarışma alanını; kuzeyde 100. Yıl Bulvarı, doğuda Dumlupınar Bulvarı, güneyde Konyaaltı sahil bandı, batıda 600. Sokak sınırlandırmaktadır.

Büyük kentlere ve Antalya kent merkezine taşıtla (özellikle toplu) ulaşım bağlantılarının kurulmasında birincil unsur doğudaki Dumlupınar Bulvarı'dır. Bu nedenle, önerilen ekoloji ve etkinlik bandı buradan beslenecek ve Atatürk Parkı ile doğrudan ilişkili olacak şekilde bulvar boyunca tasarımlanmıştır. Bulvarın geniş, işlek ve gürültülü olması nedeni ile yapı bandı ile arasında, yapı çekme sınırı kadar (yaklaşık 80 m) tampon alan bırakılmıştır. Ayrıca bulvar üzerinde, Atatürk Kültür Parkı'ndaki yoğun yaya akışını kesintisiz devam ettirecek, yaya üst ve alt geçitleri önerilmiştir.

Ayrıca güneydeki Konyaaltı sahil bandından gelen yayaların yarışma alanına yönlendirilmeleri üzerinde önemle durulmuştur. Önerilen üst geçit kumsal ile alanın güneyindeki tepeciği ve oradan da tüm alanı dolaşan yürüyüş parkurunu bağlamaktadır.

Bunun dışında batıdaki çevre yerleşmelerden ve kuzeyden gelen yolların öncelikle yaya yaklaşımı yönünden değerlendirilmesi ile bunların Konyaaltı Parkı alanını her yönden beslemeleri önerilmiştir.

Buna bağlı olarak alana dört yönden giriş noktaları tasarımlanmış, buralarda yarışma alanı içine özel durumlar dışında taşıt girmeyeceği düşünülerek otoparklar oluşturulmuş ve (bisiklet kiralama gibi) çeşitli donanımlar önerilmiştir.

Mimari Tasarım Yaklaşımı
Kentsel ve mimari açıdan projenin omurgasını “ekoloji ve etkinlik tematik parkı” oluşturmaktadır. Bu bant hakim rüzgâra açık olacak şekilde kuzey - güney doğrultusunda, Dumlupınar Bulvarı boyunca uzanmaktadır. Güneyinde Akdeniz, kuzeyinde ise doğal ve kültürel sit alanı arasında adeta bir köprü oluşturmaktadır.

Ekoloji ve etkinlik bandı, projenin yoğun biçimde tasarımlanmış kısmı ve az müdahale edilip mümkün olduğunca doğal bırakılmış kısımları arasındaki geçişte yer almaktadır. Böylece, yarışma alanının doğusundaki bulvardan, iç kısımdaki – özellikle korunan maki kısmını - ve doğal yaşamı adeta korumakta; bunu yaparken geçişlere de izin vermektedir. Bu bant üzerinde yapılaşma, hâlihazırda üzerinde bitki örtüsü bulunmayan kısımlarda yoğunlaştırılmıştır.

İşlev Önerileri:
Tüm alanda, mevcut yeşil dokunun geliştirilerek, güçlendirilmesinin yanı sıra, önerilen arboretum, seralar, her yaş grubundan insana ve engellilere yönelik örnek tarım uygulama bahçeleri, Akdeniz coğrafyasına ait doğal bitkisel oluşumun izlenebileceği yüzeyler (mevcut maki alanı) gibi alanlarla yaşayan ve kullanılan bir doğal park oluşumuna yönelinmiştir. Bu yönelim, sosyal etkinlik omurgası ile desteklenmiştir.

Yapılaşma bandında, her mevsim, haftaiçi ve haftasonu, gündüz ve gece boyu kullanım gerektirecek işlevler bir arada düşünülmüştür. Güney Meydanı çevresinde, küçük göle ve Akdeniz'e hakim bir noktada restoran ve kafeterya bulunmaktadır. Ayrıca (örneğin çevre filmleri festivali gibi) etkinlik ve toplantıların, gösterilerin, sergilerin yapılabileceği çok amaçlı salonlar ve açık hava sineması düşünülmüştür. Çeşitli atölyeler ve özellikle burada üretilen eserlerin sergileneceği satış birimleri bu meydandan kullanılmaktadır.

Kuzey Meydanı'nın çevresinde ise çeşitli toplantıların ve tartışmaların yapılabileceği bir forum alanı; özellikle çevre ile ilgili bir koleksiyonu ve çocuk bölümü bulunan kütüphane bulunmaktadır. Sit Alanı Bilgilendirme Merkezi'nde bölgenin tanıtım maketi, planlar ve kazılar sonucunda ortaya çıkabilecek değerli objeler sergilenecektir.

Alanın güneyinde, önerilen küçük gölle doğrudan ilişkili olacak ve yalnızca Akdeniz canlılarını barındıracak bir akvaryum konumlandırılmıştır. Bu yapıda yalnızca balıklar değil, mercan, denizanası vb. hayvan ve bitkiler bir arada bulunacaktır. Ayrıca çocuklar için özel bir dokunma / deneyim alanı önerilmiştir.

Alanın en batısındaki kısımda ise (mevcut yerleşimlerden kolay ulaşılması bakımından) ekolojik ürünler alışveriş noktaları (yarı açık pazar), bisiklet kiralama istasyonları, spor alanları bulunmaktadır.

Akdeniz'e, önerilen küçük göle, sit alanına ve uzakta Toroslar’a hakim seyir terasları önemli soluk alma noktalarıdır. Ayrıca, önerilen düzenlemede; yeme içme üniteleri, çeşmeler, seyir kulesi, sportif istasyonlar gibi donanımlar, tüm alanı dolaşan yürüme yolları ve bisiklet parkurlarını önemli oranda destekleyen unsurlardır.
Kentsel tasarım aşamasında alınan kararlar doğrultusunda oluşturulan mimari tasarımda öncelikle gölge / ışık, tasarımlanmış alan / doğal örtü, oranları gözetilmiştir.

Gölge
Yapılar parçalı biçimde oluşturularak gölge alan tasarımı hedeflenmiştir. Özellikle güney ve kuzey meydanları, daha sonra teraslar ve geçişler farklı kotlardaki saçaklarla örtülmüştür. 2. katlarda konsollar, balkonlar kullanılarak binaların birbirine gölge yapmasına çalışılmıştır. Ayrıca açık - yarı açık - kapalı alan sürekliliğinin sağlanmıştır. Oluşturulan iç avlular gölge, serin, yarı özel alanlar oluşturmakta; ancak alanın bütünü ile görsel ilişki de kurmaktadır.

Mevsimlere ve kullanıma göre cephelerin değişebilirliği, doğu ve batıda düşey eksenli, güneyde ise yatay eksenli panellerle sağlanmıştır. Paneller, mevsime, güneşin açısına, günün saatine, kullanıcı isteğine bağlı olarak ayarlanabilmektedir.

Rekreasyon alanı ve yapıların su öğesi ile görsel ve fiziksel ilişkisi gözetilmiştir. Alandaki bütün düzenlemeler; Akdeniz, mevcut dere, önerilen küçük göl ya da havuzlar ile serinlik sağlayacak / hissettirecek şekilde ilişkilendirilmiştir.

Ayrıca, ekoloji ve etkinlik bandına her yaştan kullanıcının ve engellilerin erişebilirliği ve kullanım kolaylığı gözetilmiştir. Yarışma alanında genellikle rampalar, özel az eğimli gezinti parkurları (+10 ve 15 kotları arasında önerilen gibi) kullanılmış; temel işlevler zemin katlarda olacak şekilde düzenlemeler yapılmıştır. Burada temel amaç, kentliyi “seyirci / tüketici” değil, aksine “kullanıcı / katılımcı” olmaya teşvik etmektir.

Zaten hakim rüzgarı alacak doğrultuda kurulan yapı bandı içindeki birimlerin çatıları özel olarak düzenlenmiştir. Tamamen doğal havalandırma, aydınlatma ve ısıtma yöntemleri önerilmiştir. Daha az enerji kullanıp, çevreye daha duyarlı olan mekanlar tasarımlanmıştır.

Yapılar için çelik konstrüksiyon, yalıtımlı duvarlar üzeri ahşap kaplama düşünülmüştür. Çelik, ilk üretim enerjisi fazla ama geri dönüşümü mümkün olan bir malzemedir. Sökülebilir ve kullanımda değişebilirliğe olanak tanır. Buna karşın suyun altına inşa edilen bölümler için yüksek dozlu özel katkılı betonarme yapı önerilmiştir. Ayrıca döşeme kaplamaları, set duvarları vb. yerler için yerel malzemeler kullanılmıştır. (Yapılan bitkisel gabion duvarları buna örnek olarak gösterilebilir.) Böylece kısa vadede inşaat ve uzun vadede kullanım maliyetinin düşük tutulmasına çalışılmıştır.

Peyzaj Kararları
Konyaaltı Parkı alanının doğu yönünde kalan kısımların kentleşmeye bağlı gelişmelerin yan etkilerinden korunabilmiş ve Antalya kentinin nefes alınan önemli yeşil alanları oldukları görülmektedir. Konyaaltı Parkı, kentsel konumu itibarı ile yalnızca noktasal bir yeşil alan değil, çevredeki potansiyel yeşil alanların devamı olarak ele alındığı bir rekreasyon alanıdır.

Atatürk Kültür Parkı'ndan gelen yeşil alan içindeki yaya aksı, sit alanı boyunca devam ettirilmiştir. Bu alanda, yüksek ağaç türlerinden olan ve Akdeniz ikliminde rahatça varlığını sürdüren fıstık çamı, kızılçam, Toros çamı ve Akdeniz servisi önerilmiştir. Bu alanda kullanıcıların gölge altında gezinti yapabilmesine ve kendini çevreleyen sit alanı, deniz, Toroslar ile görsel bağlantısının hiç kopmamasına dikkat edilmiştir.

Ekoloji ve etkinlik bandının işlek ve gürültülü olan Dumlupınar Caddesi ile ilişkisine özellikle önem verilmiştir. Bu bölgede, görsel ve işitsel tampon olacak değişik yüksekliklerden ve yoğunluklardan oluşan peyzaj kompozisyonları öngörülmüştür. Yapı bandının şehirden algılanması ancak binaların olumsuz etkiye maruz kalmamaları esas amaçtır.

Sosyal bant; güneşlik ve gölgeliklerinin, kapalı ve açıklıklarının dengesi peyzaj ve su elemanları ile zenginleştirilmiştir. Etkinlik alanında tek bir noktada çim amfi düşünülmüş, onun dışında (özellikle ilk yıldan sonra) sulama gerektirmeyecek çalılar tercih edilmiştir.

Ekoloji-etkinlik bandı ve sit alanı arasındaki gezinti yolu arasındaki bölgede ise, oyun, spor, festival, sergi gibi açık hava etkinlikleri için serbest biçimde düzenlenmiştir. Keçiboynuzu, erguvan, oya ağacı, sakız ağacı gibi orta boy ağaçlar ile hem insan ölçeği tutulmuş, hem de yılın belli zamanlarında renk değiştiren bu ağaçlar ile süreklilik ve zamanın, önerilen festivaller gibi mevsimsel etkinliklerin ritmik değişimi sembolize edilmiştir.

Konyaaltı Parkı’nın merkezindeki mevcut maki dokusu florası (tüm mevcut sağlıklı ağaçlar ve bitkiler) ve faunası ile birlikte korunmuş ve güçlendirilip vurgulanmıştır. Doğal hali korunmuş ile tasarımlanmış bölge arasındaki farkın belirginleştirilmesi, kent insanın ekoloji kültürü konusunda bilinçlendirilmesine katkıda bulunacaktır.

Ayrıca, mevcut minicity alanı ve önerilen akvaryum arasındaki tepeye, küçük göl ve çevresine ve özellikle arboretuma - proje paftasına ayrıntılı olarak belirtildiği üzere - yoğun ve özellikli peyzaj müdahaleleri yapılmış; çeşitli odak noktaları oluşturulmuştur.

Endemik bitkilerin üretilebileceği örnek tarım uygulama alanları ile yeşil alanın aktif bir biçimde kullanımı önerilmiştir.

Tasarım Bölgeleri ve Uygulama Etapları

Konyaaltı Parkı’nın tasarımına bütüncül bir tavırla yaklaşılmıştır. Ancak uygulama kolaylığı ve finansmanla ilgili hususlar dikkate alınarak etaplama yapılması önerilmiştir. Projenin gerçekleştirilmesi için, yapılaşma yoğunluğuna, kullanım ve gelir getirme özelliklerine bağlı olarak 4 farklı etap (uygulama aşaması) oluşturulmuştur.

• 1. Etap:
Ekoloji ve sosyal etkinlik bandının bulunduğu “gölge çizgisi”. Yarışma alanının temel niteliğini belirleyen özellikli kültür ve uygulama alanları ve bunlara yönelik (gelir de getirecek) ticari birimler, akvaryum binası benzeri yapılaşmanın bulunduğu “tasarımlanmış bant”.

• 2. Etap:
Özellikle yarışma alanının güney bölgesinde yer alan, arazinin doğal kotunu (+4.50) dolduran küçük göl ve onu çevreleyip destekleyen arboretum ve rekreasyon alanları. Göletin kuzey kısmında bulunan kafeterya, seralar.

• 3. Etap:
Yapı bandının batısı ile mevcut maki dokusu arasında kalan, yapı bandındaki sosyal nitelikli işlevleri destekleyen, serbest kullanımlı etkinlik alanları.

• 4. Etap:
Sit alanı ve korunan mevcut maki alanı da dahil olmak üzere tüm yarışma alanını saran, gezinti yolları, parkurlar, teraslar, soluk alınacak çay bahçeleri, setler, seyir terasları, ekolojik ürünler satış alanları, spor alanları gibi hafif donanımın yer aldığı, doğal bitki örtüsünün desteklenerek korunduğu alan. (Bu alanın, yapım ve kullanım süresince korunup, sürekli geliştirileceği öngörülmektedir.)

Sonuç
Önerilen tasarım ilkeleri ile Konyaaltı Parkı'nda, sit alanı, sosyal etkinlikler bandı ve Akdeniz bağının kurulmasına çalışılmıştır.

Yerli ve yabancı turistlere ve kent insanına hitap edebilecek çağdaş mekanlar bütünlüğü hedeflenmiştir.

Bu bağlamda alanın, belirtilen kentsel ve mimari tasarım kararları ile peyzaj değerlerini zenginleştiren, ekoloji - çevre bilincini geliştiren, sürdürülebilir tasarımın denemelerini içeren bir kentsel çekim noktası oluşturacağı düşünülmektedir.

Antalya Büyükşehir Belediyesi Konyaaltı Doğa ve Kültür Parkı Alanı Mimari ve Çevre Düzenleme Proje Yarışması