Proje Müellifi
Özhan Ertekin
Engin E. Eyüboğlu
Yüksel Demir
Özlem Özer
Süveyda Bayraktar
N. İpek Çetin
H. Ayşegül Tekin
Alican Atagür

Yardımcılar
Gizem Candemir
Ekin Aytaç
Hakan Özcan
Fatih Albayrak
Burak Koltukoğlu
Deniz Güvenci
Fatih Gurbetoğlu

Küçükçekmece Belediyesi tarafından kente daha çağdaş bir imaj kazandırmak ve İstanbul’un gelişen uluslararası statüsü içinde yeni bir kent merkezi oluşturmak amacına dönük olarak geliştirilen proje alanı için ulusal ve uluslararası ilişkiler çerçevesinde kimlikli, fiziksel, doğal ve özel koşulları ile uyumlu, yaşanan çağın gereksinimlerine olanak sağlayacak ölçekli bir çözüm aranmıştır.

Çözüm sürecinde temel yönlendiricilerden biri, proje alanının merkezi konumunu ve gelişme potansiyelini değerlendiren yeni bir sahne oluşturmak üzere, kentin bu bölgesinde var olan ekonomik, fiziksel ve toplumsal değerleri yadsımadan mimari ve kentsel ölçekte yeni bir vizyon belirlemek arayışı olmuştur.

İstanbul, doğal olanak ve güzelliklerin nedeniyle turistik bir çekim merkezi olmanın yanında coğrafi konumu sayesinde önemli bir uluslararası ticaret merkezidir. Bunların yanı sıra boyutu ve dağınık yapısı nedeniyle İstanbul metropoliten alanının doğu ve batı doğrultularında yeni çekim merkezleri oluşturulmasına gerek duyulmaktadır. Küçükçekmece konumu ve yapısal özellikleri nedeniyle bu bağlamda önem kazanan merkezlerden biridir. Toplumsal, fiziksel doğal veri ve yönlendiricilerin öz nitelikleri dikkate alınarak yapılan kentsel tasarım çalışmasında sorunlar aşağıda belirlenen bir düzen içinde çözümlenmişlerdir.

Alanın planlanması ve tasarımında amaç, planlama alanının İstanbul içindeki konumunu, potansiyelini ve değerini dikkate alarak, mevcut sanayi alanını merkezden uzaklaştıran Küçükçekmece İlçesi’ne ve yakın çevresine hizmet edecek ofis, konut, ticaret, konaklama, rekreasyon ve diğer hizmet fonksiyonlarının ön plana çıkarılmasıyla oluşturulacak, sürdürülebilir ve yaşanabilir mekanların şehre kazandırılmasıdır.

Bu amaçla projenin öncelikli hedefleri şu ana başlıklar altında toplanabilir: 
- Ekonomik: Yatırımcıları çekmek, istihdamı arttırmak, yerel ekonomiyi yenilemek, verimli alanlara ve konulara dönüştürmek
- Sosyal: Şehirsel konut gereksinimini karşılamak, yerel altyapıyı geliştirmek,
- Çevresel: Verimli kaynak kullanımı, çevre kirliliğini azaltacak atık yönetimi ve yenilenebilir enerji kaynağı kullanımına öncelik vermek
- Kültürel: Şehirsel turizm ve mimariyi geliştirmek veya araştırma ve akademik kurumları çekmek.

Alan Tahsisleri
Alan tahsisleri aşağıdaki yaklaşımlar çerçevesinde gerçekleştirilmiştir.

Alanın kuzeyinden doğu-batı doğrultusunda geçen Gümrük Yolu / Halkalı Meydanı çevresi Belediye, Kaymakamlık, Adliye gibi yönetim fonksiyonlarının yanında hizmet ve ticaret fonksiyonlu yapılarıyla bir prestij alanı olarak tanımlanmıştır. Bu alanın kuzeydoğusundaki mevcut konut alanları kuzeydeki toplu konut alanlarıyla bütünleşme/birleşme sağlanması amacıyla yeniden tanımlanmıştır.

Bu bölgede Gümrük Yolu / Halkalı Meydanı’nın güneyinde yeralan ve Ziraat Mektebi merkezli açık alanlar için, mevcut doku geliştirilerek, rekreatif/kültürel amaçlı müze-park kullanımı önerilmiştir. Bu alanda yeralan tescilli parseller ve yapılar korunmuş, hafif destek birimleri dışında bina önerilmemiştir. Mevcut Ziraat Okulu için sosyo-kültürel merkez ve müze fonksiyonu önerilmiş, Ziraat Okulu aynı alanın batısındaki yeni bir alana çekilmiş, alandaki bahçeler uygulama bahçeleri ve açık müze şeklinde değerlendirilmiştir.
 
Proje alanının en büyük kesimini oluşturan ve halen sanayi tarafından kullanılan bölge ise kademeli olarak üçüncü sektör ağırlıklı karma kullanıma ayrılmıştır. Bu alan ağırlıklı fonksiyonlar açısından kendi içinde yine 3 gruba ayrılmıştır:

1. Derece Karma Kullanım Alanı: Bu alan kuzey-güney doğrultusunda uzanan Halkalı Caddesi ana aksı ile ikincil ana aksın çevresinde yer almaktadır.

- Büyük ofisler
- Prestij mağazaları – büyük dükkanlar
- Prestij yeme-içme
- Konaklama (4-5 yıldız)
- Bankalar ve büyük şirket merkezleri
- Konutlar

2. Derece Karma Kullanım Alanı: Halkalı Caddesi ana aksının iki yanını çevreleyen bitişik alanlarda önerilen kullanımlardır. Organize sanayi bölgesindeki ürünlerin dünya pazarına açılabileceği sergileme ve fuar alanları bu bölgede düşünülmektedir.

- Orta ölçekli ofisler
- Küçük dükkanlar
- Yeme içme
- Fuar
- Araştırma-geliştirme ofisleri - lojmanları
- Konutlar

3. Derece Karma Kullanım Alanı: Proje alanının sınırını oluşturan bölgelerdir.
- Ağırlıklı kullanımı konut
- Küçük dükkanlar
- Yeme içme

Proje alanında konutlarda yaklaşık 30.000 nüfusun yaşayacağı ve 85.000 kişinin çalışacağı hesaplanarak, bu nüfusa hizmet edecek eğitim, sağlık, altyapı vb. donatılar için de yer ayrımı yapılmıştır.

Kuzey-güney doğrultusundaki Halkalı Caddesi ana aksı sadece bir ulaşım omurgası değil aynı zamanda yeşil sistemin de önemli bir bileşeni olarak tasarlanmıştır. Bu omurgaya alanın doğu ve batısından geçen taşıt yollarını birbirine bağlayan yeraltı geçişlerinin üzerinde oluşturulan yeşil alanlar saplanarak yeşil sistemi tamamlanmaktadır. Yeşil sistemin bir başka bileşeni iç/özel bahçelerdir. Ada düzenlerine bağlı olarak iç/özel bahçeler bazen aksların üzerinde bazen de orta avlularda yer almaktadır. Aksların üzerindeki iç/özel bahçelerin geçişleri engellememesi temel yaklaşımlardan biridir.

Proje alanındaki mevcut ulaşım altyapısı kısmen korunmuş, kısmen de proje yaklaşımı doğrultusunda geliştirilmiş ve yenilenmiştir. Proje alanına ana erişimin Basın Ekspres Yolu üzerindeki Mahmutbey - Halkalı Kavşağı’nı Halkalı Gümrüğü’ne bağlayan ve proje alanına Mehmet Akif Ersoy Kavşağı ile giriş-çıkış veren bağlantıdan sağlanacağı düşünülmüştür. İkincil erişimlerin Sefaköy bağlantısını sağlayan Fevzi Çakmak ve Halkalı-İkitelli bağlantısını sağlayan Halkalı Caddeleri olacağı planlanmıştır. Proje alanının Gümrük Bağlantısı ile Fevzi Çakmak caddeleri arasındaki kısmının doğu ve batı sınırlarından geçen, fakat mevcutta yer yer kesilen ve düzensiz bir görünüm sergileyen Celildağ ve İstiklal Caddeleri'nin tek yön olacak ve proje alanını besleyecek şekilde geometrik düzenlemesi yapılmıştır. Bu düzenleme Mehmet Akif Ersoy Kavşağı’nın güneyinde kalan alanda Halkalı Caddesi’nin ana yaya aksı olarak düzenlenmesine olanak sağlamıştır. Projenin temel kabullerinden yaya-taşıt ayrımını güçlendirmek amacıyla Mehmet Akif Ersoy Kavşağı’na ek olarak Halkalı Meydan Kavşağı ve Halkalı Caddesi - Fevzi Çakmak Caddesi kesişimi de yer altına alınmıştır. Benzer nedenle, tek yönlü kuzey-güney akslarının birbiriyle bağlantıları, yer altı otoparklarına kolay erişim sağlanması gibi ikincil bir fayda da düşünülerek yeraltından geçirilmiştir. Fevzi Çakmak Caddesi ile Mehmet Akif Ersoy Kavşağı arasındaki proje alanı temel olarak yaya alanıdır. Ancak gerek acil durumlar gerekse herhangi bir kısıtlama olmaksızın taşıt ulaşımına açık olacak bir bağlantı planlanmıştır. Bu bağlantının izlediği güzergah aynı zamanda, kuzey ve güneydeki odak noktalarını birbirine bağlayan Halkalı Caddesi’ne alternatif bir ikincil aks olarak düşünülmüştür. Gerek proje ile önerilen fonksiyonların getireceği yolcu talebini karşılamakta yeterli olmayabileceği, gerekse üçüncü boyuttaki görsel etkisi düşünülerek, Yarışma Şartnamesi’nde bahsedilen havaray hattı yerine cadde tramvayı önerilmiştir. Proje alanına lastik tekerlekli toplu taşım araçlarıyla erişim Halkalı Caddesi, Celildağ Caddesi ve İstiklal Caddesi ile, raylı toplu taşım araçlarıyla erişim ise doğu-batı yönünde güney odağın altından geçecek planlanan LRTS ve kuzey-güney yönünde de Halkalı Caddesi’ni izleyen tramvay hattıyla sağlanacaktır. Proje alanı içinde hiçbir kullanım için yer üstünde açık-kapalı otopark alanı ayrılmamıştır. Taşıt yollarından erişilebilecek yapı/adalarda otoparkların bodrum katlarında, doğrudan taşıt erişimi olmayan yapı/adalarda ise özellikle Halkalı Caddesi’nin altında olacak şekilde toplu yer altı otopark düzenlemelerinin yapılacağı öngörülmüştür.

Alan Kullanım Tablosu


Toplam İnşaat Alanı: 1.496.617 x 1,25 Ort. Emsal = 1.870.771
Ort. Kat Adedi: 1.870.771 / 429.392 = 4,36

Projenin Tasarım İlkeleri
İşlevsellik: Yaşayanların ihtiyaçlarını karşılayacak dengeli bir karma kullanım

Bütünlük:
- Yön bulmada kolaylık sağlayan, birbirleriyle görsel ve fiziksel olarak bağlantılı mekanlar
- Düzenleme alanının bütününe homojen olarak dağıtılmış çoklu ve ilişkili “şehirsel odaklar” oluşturmak. Yönlenme (odak, nirengiler)

Yenilikçilik: Tasarım ve fonksiyon önerilerinin mevcut şehir yapısıyla uyumlu ancak geleneksel olmayan bir yaklaşım getirmesi

Özgünlük:
- Alanın yerel özelliklerini ortaya çıkaran kendine özgü kimliği olan mekanlar
- Alan havayoluyla İstanbul’a gelirken ve İstanbul’dan ayrılırken gündüz yeşil bir yamaç etkisi gece de ışıklı şehirsel mekanlar ve binalarla oluşturulmuş bir land-art yerleştirme (enstalasyon) etkisi 

Esneklik: Mevcut ihtiyaçlar çerçevesinde planlanmış, ancak gelecek nesillerin ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilebilecek esnek bir tasarım

Erişilebilirlik:
- Tüm ulaşım türlerinin bütünleşik olarak işlemesi ve her türlü ulaşım türünün alana erişiminin sağlanması
- Toplu taşıma, bisiklet kullanımı ve yayaların, özel araçlara oranla öncelik sahibi olmasının sağlanması
Anlaşılabilirlik
- Referans ve odak noktalarının varlığı, belirli alanlara girişlerin vurgulanması ve yön bulma kolaylığı sağlayan bir dolaşım ağı yaratılarak mekansal kurgunun anlaşılabilir kılınması
- Odakları vurgulayan nirengi binalar / kuleler aracılığıyla şehirsel mekan kurgusunun kolaylıkla algılanmasını sağlamak ve bu nirengilerin yanısıra tekrar etmeyen dokunun da yardımıyla alan içinde yönlenmeyi kolaylaştırmak.

Kalite: Mekanlarda form, malzeme, işçilik, vb unsurlarla yüksek bir konfor ve kalite düzeyinin elde edilmesi

Güvenlik:
- Uzun görüş mesafesi ve görsel bağlantı sağlayan akslar, iyi aydınlatılmış mekanlar, bina cephelerinin aktif kullanımı ve canlı bir fiziksel çevre yaratılarak güvenlik koşullarının sağlanması
- İyi kurgulanmış bir yaya-taşıt ayrımı ve taşıt yollarında trafik kontrol cihazları ile ulaşım güvenliğinin temin edilmesi

Çeşitlilik:
- Mimari zenginlik, peyzaj elemanları, sokak mobilyaları ve insan hareketliliği ile fiziksel çevrede çeşitlilik yaratılması
- Alanın bütününde karma kullanım ile tüm gün, tüm hafta ve tüm yıl canlılık sağlanması

İnsan Ölçeği: Fiziksel elemanların boyut, doku ve düzenlenme özelliklerinin, hem insan boyut ve oranlarıyla, hem de yaya yürüme hızıyla uyumlu bir şekilde düzenlenmesi

Prestij ve Sanat:
- Aktif kullanımı teşvik edecek yaya dostu bir kentsel tasarım, yüksek konfor, kalite ve güvenlik düzeyi ile prestijli bir mekan yaratılması
- Açık ve kapalı şehirsel mekanlarda sanat yapıtlarına yoğun olarak yer verilmesi
- Karma kullanım içinde alana belirli bir düzende yerleştirilecek sanat ve kültür işlevli binaların yer almasıyla Küçükçekmece sakinlerinin kültür ve sanat etkinliklerine ulaşması kolaylaşacaktır.

Sürdürülebilirlik:
- Yağmur hasadı yapılarak toplanan yağmur sularının bir kollektör sistemi ile oluşturulacak depolara ve Küçükçekmece Gölü'ne kirlenmeden ulaştırılması öngörülmüştür.
- Atık suların “yaşayan makine (living machine)” yöntemiyle arıtılarak yeniden kullanılması 
- Ekonomik ve teknolojik olanaklar çerçevesinde kendi enerjisini üreten bir yerleşme gerçekleştirilmesi, bu amaçla sürdürülebilir, yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelinmesi amaçlanmıştır.
- Rüzgar (yüksek bloklara entegre rüzgar türbinleri)
- Güneş: Güneye bakan yamaçlarda, çatı bahçelerinde ve bina cephelerinde pv panel kullanımı öngörülmektedir, jeo termal jeo kütle.
- Pasif iklimlendirme teknikleri kullanılarak binaların iklimlendirilmesi için kulllanılan enerjinin minimize edilmesi
- Mikro-klimatik alanlar oluşturma olanağı sağlayan şehirsel mekanlar (avlular, gölgeli sokaklar)
- Katı atıkların geri dönüşümünün sağlanması

Yapı Düzeni ve Karakteristikleri
Öneri Yeşil Tepe Etkisi
1. Düzenleme alanının üzerinde yeraldığı tepenin yapılaşma öncesi yüzeyi yeşil bir çatı oluşturabilecek biçimde klonlanır ve mevcut tepe yüzeyinin üstünde hava mania hattınının yükseliş yönünde kuzeye doğru düşük bir eğimle yükselecek biçimde konumlandırılır.

2. Birbirinin büyük ölçüde eşi olan bu iki yüzey arasında oluşan hacimden belirlenen düzende şehirsel mekanlar (sokak, meydan, avlu) çıkartıldıktan sonra binalar elde edilir. Binaların çatısı büyük ölçüde ikinci bir zemin bir park gibi davranacaktır.

3. Açılan yollar nedeniyle parçalanan çatı örtüleri, işlev, mahremiyet, güvenlik gereksinimleri de dikkate alınarak yalnızca bina sakinlerinin kullanımına ayrılabilir ya da köprülerle bağlanıp kamusal kullanıma açılabilir.

Proje Uygulama Modeli
1. Proje alanında parsele dayalı uygulama modeli önerilmemiştir. Bunun tersine arazi toplulaştırma modeline dayalı “birlikte hareket etme”, “ortak yaşama”, “ortak ve hakkaniyetli kazanım” düşünceleriyle proje uygulama modeli önerilmektedir.

2. Alanın mülkiyeti 1/3 oranında kamuya aittir. Kamunun elindeki parsellerin ise 444.090 m²'si tescillidir. Bu parseller toplulaştırmaya katılmamış fakat bölgenin gereksinimi olan donatı alanları olarak kamu kullanımı amaçlı kullanımlara ayrılmıştır.

3. Kalan alanlarda ortalama proje üzerinden net 1,25 yapı emsali ve hava mania hattının izin verdiği yükseklik sınırlaması uygulanmıştır. Çatı örtüsü düzenleme alanın güneyinde 7-9 m (2-3 kat) yüksekliğe sahipken güneyinde 24 m (7-8 kat) yüksekliğe ulaşır. Ortalama kat yüksekliği 4,36 metredir.

4. Belirlenmiş olan odakların çevresinde odağın algılanmasını ve yönlenmeyi sağlamak üzere yükseklikleri hava mania hattıyla sınırlandırılmış sınırlı sayıda nirengi yapı yer alır.

5. Projede uygulama modeli, sahip olunan parsel alanı oranında düzenleme sonucu elde edilen inşaat alanında pay veya hisse sahipliğine dayanır. Uygulama ve paylaştırma esnasında şerefiye oranları da dikkate alınacaktır. Yukarıdaki hesaplardaki oranlar doğrultusunda kamu da bu paylaşımdan faydalanacaktır.

Öngörülen Yeşil Sistem
Yeşil sistem bina düzeyinden metropol düzeyine uzanmakta ve alan genelinde bağlayıcı bir doku teşkil etmektedir. Bu, proje genelinde iç bahçelerden çatı bahçelerine, yönlendirici yol bitkilendirmelerinden rekreasyon alanlarına bağlanmaktadır. Peyzaj tasarımı ile kentsel doku entegrasyonu bu şekilde yeşil sistem ile sağlanmaktadır. Bu yeşil sistem kentsel tasarım karakterine etki etmekte ve proje alanında tasarlanan bölge ile etkilenme bölgesi arasında bağlayıcı bir işlev üstlenmektedir.

Proje kapsamından peyzajın üstlendiği bir diğer rol ise yönlendiricilik unsurudur. Projenin bağlayıcı iki önemli aksı ile bütünleşmektedir. Bu nedenle ana akslar çevresinde bitkisel materyal ile görsel etki güçlendirilmiş ve kentsel mekanlarda zorunluluk arz eden gölgelik alanlar oluşturulmuştur. Kullanılan bitkilerin endemik türler olmaları bölgesel iklim koşullarına ve peyzaj tasarımının dört mevsim istenilen etkiyi verebilmesi açısından önem taşımaktadır. Bu nedenle ana akslarda acer orientalis ve tilia tomentosa gibi gövdeli ve gölgelik alan oluşturacak türlerin kullanılması, daha az gölge gerektiren alanlarda ise robinia pseudoacacia, albizia julibrissin gibi türlerin kullanıması düşünmüştür. Rekreasyon alanının ulaşılabilir, sosyal, konforlu ve aktiviteler içeren bir yer olması tasarımın sürekliliği açısından önem arz etmektedir. Şehir parkının temel işlevi de tüm bu özellikleri içermesi ve çevre ile bağlantısını sağlayacak olması yönünden alan dahilinde bulunan Ziraat Yüksek Okulu ve Bilim Sanat Kültür tesisi ile ilişkilendirilmiştir. Bu kapsamda rekreasyon alanında ziraat alanları, eğitim alanları, toplanma/etkinlik alanları, spor alanları gibi yalnızca bölge halkına değil kente hizmet edecek işlevler bulunmaktadır. Alanda bulunan Bilim Kültür Sanat Tesisi ile ilişkili olarak açık hava sergileri, duyu parkları, bilim-eğitim bahçeleri oluşturulmuştur.

Ayrıca günlük kullanıma hizmet edecek şekilde bisiklet ve yürüyüş parkuru, arazinin topografik özellikleri göz önüne alınarak yapay tepe ile Küçükçekmece Gölü’ne yönelik seyir terası düşünülmüştür. Tüm bu görsel ve işlevsel özellikleri peyzaj dahilinde bir arada bulundurmasından dolayı rekreasyon alanı bir "müze park" teşkil etmektedir. Bu "müze park" ise proje kapsamında yeşil sistemin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Yeşil sistem proje genelinde bağlayıcı ve bütünleştirici olması, park alanının rekreasyon alanı oluşturması ile konforlu, erişilebilir, sosyal bir ortam sağlaması ve çatı bahçelerinin sürekliliği ile kent dokusuna etki edecek bir kentsel peyzaj oluşturmaktadır.İmaj Galerisi

Pafta	Pafta	Pafta
Pafta	Pafta	Pafta
Pafta	Pafta	Pafta
Maket	Maket	Maket
Maket

Küçükçekmece İlçesi Kent Merkezi Ulusal Kentsel Tasarım Proje Yarışması