|
Emlak vergisinde kaos
 Cumhurbaşkanı Sezer’in
bina vergilerini yeniden düzenleyen yasayı onaylaması hem vatandaşın vergi
yükünü katlıyor hem de ilçe belediyelerinin gelir kaynaklarında ciddi bir
daralmaya neden oluyor. Nasıl mı?
Önce vatandaş cephesi… Resmi netleştirmek için 1998 yılından bu yana
emlak vergisinin izlediği seyri somut bir örnek üzeriden hatırlayalım.
O yıl 10 milyar liralık bir daireye sahip olan bir vatandaş, söz gelimi
Bay X binde dört oranında vergi ödüyordu. Bay X o yıl beyannamesini
doldurdu. Ve ilçe belediyesine Mayıs ve Kasım aylarında 20’şer milyon
lira ödedi, yani cebinden çıkan toplam para 40 milyon lira oldu. Ertesi yıl
aynı ev için ödediği para ise 18 milyon liraydı. Çünkü evi yüzde 78 değer
kazanırken ,yani 18 milyar olurken, bina vergisi binde dörtten, binde bire
indirildi.
Bay X, 2000 ve 2001 yıllarında da binde bir üzerinden vergisini ödedi.
Ancak artış oranları yüzde 26.5 ve yüzde 30 olduğundan yansıması ilk yıl
için 22 buçuk milyon ikinci yıl içinde yaklaşık 29 milyon lira ödedi.
Ancak ne olduysa bu yıl oldu çünkü belediyeler tarafından oluşturulan
değer belirleme komisyonları 1 kat ile sekiz kat oranında bina değerlerini
arttırdı. Artık Bay X’in evi 100 milyar liraydı. Cumhurbaşkanı’nın
yeni yasayı onaylıyarak mesken vergisini binde birden, binde ikiye yükseltmesiyle
vatandaş X’in cebinden çıkacak para 200 milyon lira olmuştu.
VE İLÇE BELEDİYELERİ…
İlçe belediyeleri bu yıla kadar emlak vergisinin yüzde 65’ini kendilerini
kullanıyorlardı. Geri kalan yüzde 35 büyükşehir belediyesi (yüzde20) ve
il özel idaresi (yüzde15) arasında paylaşılıyordu.
Yusuf Namoğlu
Ancak Meclis’teki geceyarısı operasyonu büyükşehirlerin olduğu ilçe
belediyelerin, Beşiktaş belediye başkanı Yusuf Namoğlu”nun deyimiyle, en
büyük darbeyi indirdi. Çünkü yasaya gore emlak vergisilerinin yüzde 65’i
büyükşehir belediyesine, yüzde 15’i il özel idaresine, yüzde 5’i İller
Bankası’na, yüzde 4’ü de, Çocuk Esirgeme Kurumu, spor faaliyetleri ve
sosyal yardımlara ayrılıyor. Yani geçen yıl toplam verginin yüzde 65’ini
alan ilçe belediyelerinin bu yıl payına yüzde 25 düşüyor. Bu arada
yasada, gereken ödemeleri zamanında yapmayan belediye başkanı ve ekibinin bu
meblağın yüzde 10’u kadar ceza ödemekle yükümlü olduğu yer alıyor.
Selami Öztürk
Emlak vergisinden edinilen gelir, ilçe belediyelerin toplam bütçesinin yaklaşık
üçte birini oluşturuyor. Yeni yasayla ilçe belediyeleri, toplam gelirlerinin
en az beşte birini kaybetmiş oluyorlar. Kadıköy Belediye Başkanı Selami Öztürk,
18 trilyon emlak vergisi geliri beklediğini belirtiyor ve ekliyor: ” Şimdi
elimize geçecek para, maksimum 4.5 trilyon. Bizim aylık harcamamız 2 trilyon
lira civarında. Biz bu kıt kaynaklarla bu işleri nasıl yapacağız.
Belediyenin kaynakları hükümetçe hovardaca kullanılırken bizi bitirmek
istiyorlar”
EMLAK VERGİSİ NEYE GÖRE HESAPLANIYOR
Hesaplamada birçok değişken var. Binanın yaşı, tipi, büyüklüğü, yeri
arsa payı, yıpranma faktörü ilk akla gelenler… Ayrıca asansör, kalorifer
gibi “lüks” araçlar da hesapları etkiliyor.
Önce bir örnek: İstiklal Caddesi’nin Galatasaray’a yakın bir bölgesinde
, 5 katlı, 2. sınıf betonarme, asansörlü, kaloriferli, arsa payı 20
metrekare olan 100 metrekare bir daireye belediyenin biçtiği değer 109 milyar
lira. Bunun binde yirmisi olan 218 milyon lira kat malikinin ödemesi gereken
bedel oluyor. Eğer bu daire 200 metrekare olsaydı beyannamede gösterilecek
olan rakam ikiye katlanarak 436 milyon lira olacaktı. Yine Beyoğlu sınırları
içinde Cihangir’de benzer bir dairenin vergisi ise 50 milyon lira…
Başka semtlere gelince Yeşilköy’de metrekare fiyatları 1,728 milyar ila
500 milyon arasında değişiyor… Ödenmesi gereken vergi de doğal olarak 100
ila 340 milyon lira arasında değişiyor. Bakırköy’deki daireler için ise
60-80 milyon, Florya’da 70-160 milyon arasında değişiyor.
Beşiktaş da İstanbul’un en pahalı ilçeleri arasında. Nispetiye
Caddesi’nde 140 milyon lira olan ortalama vergi bedeli, Ulus’ta 220 milyon,
Bebek’te 240 milyon, Levent’te ise 350 milyar lira kadar yükseliyor.
Anadolu yakasının en pahalı yeri 360 milyon lirayla Bağdat Caddesi bir diğer
pahalı cadde ise Fahrettin Kerim Gökay Caddesi’nde ise vergiler 170 milyon
lira civarında…
NTVMSNBC
|
