|
Emlak ve arsa vergileri 40 katı
kadar artacak
 Yürürlüğe giren yeni bir
kanun, büyük şehirlerdeki emlak ve arsa vergilerinde 10 ile 40 kat arasında
değişen artışlara sebep olacak. Vergiye temel oluşturan yeni rayiç
bedelleri, ilk günden mahkemelik oldu.
Kamuya yeni gelir kaynakları oluşturulmasına ilişkin 4736 sayılı kanun,
Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer tarafından dün onaylandı. Büyükşehir
belediyeleri ile il özel idarelerine verilecek emlak ve arazi vergi paylarını
yeniden belirleyen tartışmalı kanun, emlak vergilerinde 10 ile 40 kat arasında
değişen artışlara sebep olacak. Yeni kanun ‘rayiç bedel’ denilen emlak
ve arazi metrekare birim fiyatlarının, gerçek değerinin çok üstünde
belirlenmesine imkan sağlıyor. Bu da, emlak ve arazi sahiplerinin, 2001 yılında
ödedikleri vergilerin 40 katına varan oranlarda vergi vermelerine sebep
olacak. Artışa yol açacak bir diğer sebep de, 2001’de rayiç bedelin binde
1’i olan vergi miktarının, binde 2’ye yükseltilmesi.
Yasayı eleştiren İzmir Ticaret Odası rayiç bedellerinin düşürülmesi
için mahkemeye başvururken, İstanbul Emlakçılar Odası da hafta başında
iptal başvurusunu yapacak. Yeni kanuna göre, İstanbul Üsküdar’da
2001’de 116,5 milyar 540 milyon lira olan 100 metrekarelik Boğaz’ı gören
bir binanın rayiç bedeli, 2002’de 10 kat artırılarak 1 trilyon 165 milyar
liraya yükseltildi.
Aynı bina için 2001’de 116 milyon lira vergi ödenirken, 2002’de yeni
kanun değişiklikleri sebebiyle 2 milyar 330 milyon lira vergi ödenecek. Başka
bir deyişle, ev sahibi 20 kat daha yüksek vergi ödemek zorunda kalacak.
Belediye başkanları ve emlakçılar, yeni uygulamanın emlak beyanı verme
oranını düşüreceğine ve vergi tahsilatının azalacağına dikkat çekiyor.
Türk Belediyeler Birliği Başkanı ve Adana Büyükşehir Belediye Başkanı
Aytaç Durak, hükümetin emlak vergilerini artırarak büyükşehir
belediyelerinin vergi gelirlerinden alacağı payı yüzde 3’e indirmeye çalıştığına
dikkat çekti. “Hükümet buradan doğacak tahmini gelir artışına karşılık
payımız düşürmek isteniyor.” diyen Durak, sonuçta faturanın yine
vatandaşa çıkarıldığını söyledi.
Ekonomik sıkıntı çeken halkın emlak vergilerinin artışından rahaksız
olduğunun altını çizen Durak, şunları söylüyor: “Zamlı vergilerin
tahsilatı güç olacak. Tahakkuk ve tahsilatı yapılmamış bir geliri düşünerek
bizim bütçelerde bir azaltılma yapılması belediye hizmetlerinde aksamaya
yol açar. Buna karşı bütün belediye başkanlarının güçbirliği yapması
şart. Hükümet gelirlerini artıracak diye fatura vatandaşa çıkarılmamalı.
Yerel Yönetimler Yasası biran evvel çıksın, belediyelerin sıkıntıları
azaltılsın derken belediyeleri yeniden sıkıntıya sokacak birtakım
uygulamalar halka dönük hizmetleri engeller.”
İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Sabri Ateş ise, emlak vergisi için
İstanbul’da birim fiyatların tespitinde semtler arasındaki ekonomik gelişmişlik
farkının dikkate alınmadığını belirtiyor. Metrekare rayiç bedelleri İstanbul
Ataköy’de 120 milyon liradan 1 milyar 400 milyon liraya, Kadıköy Bağdat
Caddesi 100 milyon liradan 1 buçuk milyar liraya, Eminönü Cağaloğlu 150
milyon liradan 2 milyar liraya yükseltildi. İstanbul’da en fahiş artış
ise Şişli’de gerçekleşti. Şişli’de metrekare birim fiyatları 200
milyon liradan 3 buçuk milyar liraya yükseldi.
100 metrekarelik bir daire için Fatih’teki bir emlak sahibinden Beşiktaş
merkezdeki aynı büyüklükteki bir dairenin vergisine yakın miktarda vergi alınacağının
altını çizen Ateş, vergi oranlarının artırılması nedeniyle vergi
tahsilat oranının yüzde 25’i geçmeyeceğini belirtiyor. “Deprem ve
ekonomik kriz gayri menkulu zaten bitirdi. Bir de rayiç bedelleri artırırsanız
vatandaş emlak almaz.” diyen Ateş, vergi artışının kiralara yansıyacağına
ve faturanın yine vatandaşa çıkacağına dikkat çekiyor. Ateş, önümüzdeki
pazartesi günü yürütmenin durdurulması için yargıya başvuracaklarını söylüyor.
Yeni rayiç bedelleri, İzmir ve Ankara’da da oldukça yüksek tutuldu. İzmir’de
Emlak Vergisi’ne temel olacak arsa metrekare birim fiyatları İnönü ve
Mithatpaşa caddelerinin kara tarafında metrekare fiyatı 90 milyon liradan 1.5
milyar liraya, denize bakan kısımlar da 210 milyon liradan 2,5 milyar liraya
çıkarıldı. Nadir Nadi, Opera ve Birinci Kordon’da 250 milyon lira olan
arsa metrekare birim fiyatı da 2,5 milyar liraya yükseltildi. En düşük değer
de 1,5–8 milyon lira ile Millet Mahallesi, 2–8 milyon lira ile Levent, 12
milyon lira ile Yamanlar, 18 milyon lira ile Gümüşpala ve Cengizhan oldu.
Metrekare birim fiyatlarını astronomik bulan İzmir Ticaret Odası (İTO) da,
rayiç bedellerinin indirilmesi için mahkemeye başvurdu. Başkent Ankara’nın
rayiç bedel artış miktarları ise, İstanbul ve İzmir’e nazaran daha düşük
gerçekleşti. Çankaya’da arsa metrekare birim fiyatları, 30 milyon liradan
200 milyon liraya, 19 Mayıs Caddesi 10 milyon liradan 50 milyon liraya, Keçiören
de 10 milyon liradan 15 milyon liraya yükseltildi. Ankara Atatürk Caddesi 600
milyon liradan 4 milyar liraya yükseltilirken, Altındağ 70 milyon liradan 500
milyon liraya çıkartıldı.
Zaman
|
