|
Afganistan’a yüzyıllık
demiryolu
Afganistan’ın yeniden yapılandırılmasına ilişkin proje ve yardım
vaadleri yoğunlaşıyor.
Afganistan’da geçici yönetimin liderlerinin, Tokyo’daki kreditörler
konferansında sunacakları acil projeler arasında, bir yüzyılı aşkın süredir
hayali kurulan demiryolu projesi önerisi de yeralıyor. Rusya ve İngilizlerin
idaresindeki Hindistan’ın 1800’lerin sonlarındaki “Büyük Oyun” dönemine
kadar uzanan demiryolu projesinde raylar Afgan sınırına kadar uzatılmış,
ancak o zamanki Afgan yönetimi, ülkenin içlerine nüfuz edileceği endişesiyle
bu hattın devamına izin vermemişti.
Yıllardır süren savaş ve yoksulluğun, “muhteşem yalnızlık” politikasının
hiçbir işe yaramadığını anlayan Afgan yönetimi, dış dünyaya açılabilmek
için uluslararası işbirliğiyle demiryolu projesini gerçekleştirmeyi
istiyor.
En son 1970’lerin ortalarında çizilen, Afganistan’ı İran’daki Bender
Abbas ile Pakistan’daki Karaçi limanına bağlayacak demiryolu hattı planı,
1978’deki komünist darbeden sonra rafa kaldırıldı.
Demiryolu hattının, İran sınırındaki Herat kentinden başlayıp
Afganistan’ın güneyini katedip Kandahar’a, oradan da kuzeydeki dağlara
uzanması, oradan Logar vilayetindeki bakır madenlerinden geçip başkent
Kabil’e uzanması öngörülmüştü.
Bu demiryoluna bağlı yan hattan Bamiyan yakınlarındaki dağlık kesimdeki
demir cevheri madenlerine ulaşım planlanmıştı. Kandahar’dan güneye
uzanacak bir hat da Pakistan sınırı yakınındaki Chaman kentine ulaşıp İngilizlerin
kurduğu demiryolu şebekesine bağlanacaktı.
Afganistan’ın o zamanki başbakanı Davud Khan’ın yedi yıllık kalkınma
planında 1976’da 120 milyon dolara malolacağı hesaplanan 1,810 kilometrelik
demiryolu projesinin şimdiki maliyeti, fizibilite hesapları yapılmadığından
henüz bilinmiyor.
İRAN, 560 MİLYON DOLAR ÖNERDİ
Bu arada ABD’nin Afganistan’daki geçici yönetim bünyesinde sorunlar
yaratacağından endişe duyduğu İran, bu ülkenin yeniden inşası için 120
milyon doları Mart 2003’den önce harcanmak üzere beş yılda 560 milyon
dolar yardım vermeyi önerdi.
Japan’s Kyodo Haber Ajansı’nın bildirdiğine göre, İran Dışişleri
Bakanı Kemal Harrazi, güvenliğin sağlanması için ordunun kurulmasının
yanısıra, diğer önlemlerin uygulanmasından sonra Afganistan’daki geçici
yönetimin iyi işleyeceğine inandığını söyledi.
İki ülkenin benzer dil ve kültürüne değinen Harrazi, uyuşturucu kaçakçılığının
kontrolü ve Afgan mültecilerin barış içinde yeniden yerleştirilmeleri
dahil, İran’ın Afganistan’ın birçok zor konuyu halletmesine yardıma hazır
olduğunu bildirdi. İran’daki Afgan mülteci sayısı son 20 yılda 2 milyona
ulaştı.
ABD’nin özel temsilcisi Zalmay Khalilzad, geçen haftaki açıklamalarında,
ABD’nin, İran’ın silah temini ve İslami militan göndermek gibi düşmanca
eylemlerle, Afganistan’da geçici yönetiminde sorun çıkartmaya çabaladığına
inandığını söylemişti. Khalilzad, Usame Bin Ladin’in Al Kaide örgütünden
savaşçıların İran tarafına geçtiğini, ancak, İran’ın ABD’nin bu kişilere
ulaşmasını engellediğini iddia etmişti.
PAKİSTAN DA 100 MİLYON DOLAR VAAT ETTİ
Pakistan, Afganistan’ın yeniden inşası için beş yılda 100 milyon dolar
yardım vaat etti. Pakistan Maliye Bakanı Şevket Aziz, Tokyo’daki
uluslararası kreditörler konferansındaki konuşmasında, Afganlıların
zorluklarını hafifletmek ve yeni yönetimi mümkün olan her bakımdan
desteklemek için, ellerinden gelen herşeyi yapmaya devam edeceklerini söyledi.
Pakistanlı Bakan Aziz, Afganistan’a mali, teknik, insani ve topluluk yardımları
vereceklerini bildirdi.
NTVMSNB
|
