|
BOTAŞ, vatandaştan izin almadan
istimlak yapacak
 Depolama imkanı olmayan BOTAŞ,
Mavi Akım kapsamında alınacak yıllık 16 milyar metreküp doğalgazı tüketime
sunmak zorunda. Bu nedenle BOTAŞ, 57 ilde vatandaşın onayını almadan
arazisini kamulaştıracak.
Mavi Akım Projesi çerçevesinde bu yıl içinde Türkiye’ye gelecek olan
doğalgaz, Boru Hatları ile Petrol Taşımacılığı AŞ (BOTAŞ)’yi acil
tedbirler almaya yöneltti. Depolama sorunu nedeniyle gelen gazı bir an önce tüketiciye
ulaştırmayı hedefleyen BOTAŞ’a geçen hafta Bakanlar Kurulu kararı ile
"acele kamulaştırma" hakkı tanındı. BOTAŞ, 57 ilde vatandaşın
rızasını sormadan önce kamulaştırma yapacak, sonra vatandaşın hakkını
ödeyecek. Hukukçular, “acele kamulaştırma” uygulamasının devletin başını
ağrıtacağı uyarısında bulundular.
Üç yıl içerisinde 57 vilayete yeni doğalgaz verecek olan BOTAŞ, enerji
darboğazının aşılması ve enerji yatırımlarının bir an önce gerçekleştirilmesi
amacıyla Kamulaştırma Kanunu’ndaki “acele kamulaştırma” kapsamına alındı.
BOTAŞ lehine yapılacak kamulaştırma işlemlerinde, Kamulaştırma
Kanunu’nun 27. maddesi uygulanacak. Söz konusu madde, olağanüstü
durumlarda, taşınmaz malların kamulaştırılmasında, “kıymet takdiri dışındaki
işlemler sonradan tamamlanmak üzere, ilgili idarenin istemi ile mahkemece 7 gün
içinde, taşınmazın bilirkişilerce tespit edilecek değeri, idare tarafından
mal sahibi adına milli bir bankaya yatırılarak” o taşınmaz mala el
koyabilme imkanı tanıyor.
Uygulama, önceden başlamış ve tamamlanmayan kamulaştırma işlemlerini
de kapsıyor. Hukukçular ise, uygulamanın Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesi’nde Türkiye’nin başını ağrıtabileceğine dikkat çekiyorlar.
Avukat Bülent Deniz, acele kamulaştırmanın devletin başını ağrıtabileceğini
söyledi. Deniz, daha önce de Türkiye’de benzer kamulaştırma yapıldığını
ve Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)’nde tazminata
mahkum olduğunu vurgulayarak, “Ülkemizde kamulaştırma bedelinin artırılması
ile ilgili davalar çok uzun sürüyor. Buna karşın bu büyüklükte bir
kamulaştırma, devletin tasarruf tedbirlerini sıkı tuttuğu bir dönemde yapılacak
olması, kamulaştırma bedellerinin geç ödenmesi konusunda endişeler doğuruyor.
Bu durum ise Türkiye’yi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde zor durumda bırakır.”
açıklamasını yaptı. Deniz, acele kamulaştırmada kamulaştırmaya itiraz
edilemediğine ve sadece tezid-i bedel (bedel artırma davası) açılabildiğine
işaret ederek, “Bu, kanunun istisnasıdır, sık uygulanmaz. Faiz yüzde 50
olacak, parayı geç verecek, vatandaş mağdur olacak. Ama vatandaşlar AİHM’ye
gitsinler. Paranın geç ödenmesi ile ilgili başvuranlar oldu ve Türkiye
Cumhuriyeti Devleti mahkum oldu.” dedi.
Ankara Barosu Yönetim Kurulu Üyesi Avukat Mehmet Cengiz ise, Türkiye’de
kamulaştırmanın önünde ciddi barikatlar bulunduğunu söyleyerek, bu
barikatların kaldırılması gerektiğini belirtti. Cengiz, acele kamulaştırmanın
fazla yaygın bir durum olmadığını ifade ederek, konunun Avrupa İnsan
Hakları Mahkemesi mülkiyet haklarını düzenleyen 1 No’lu Protokol’le
alakalı olduğunu söyledi. Cengiz, “AİHM, daha önceki kamulaştırmaları
bu protokole aykırı buluyordu. Nedeni, kamulaştırma takdir ediliyor, el
konuluyor; fakat daha sonra tezid-i bedel dediğimiz bedel artırma davaları açılıyor;
ama yasal faiz ile hükmediliyor ve yıllarca ödenmiyordu. Burada her somut
olaya ayrı bakmak lazım. Rayiç bedel ile istimlak yapılır ve bedeli ödenirse
sorun yok. Ama, iş sürüncemeye bırakılır ve bedel ödenmezse, o zaman AİHM
bu davaları kabul ediyor.” görüşlerine yer verdi.
Ekonomik kriz ve doğalgaz tüketiminin azalması ile gaz fazlası tehlikesi
ile karşı karşıya kalan BOTAŞ, bu yılın ortalarından itibaren
Rusya’dan Mavi Akım doğalgazını almaya başlayacak. BOTAŞ, Mavi Akım
boru hattı ile gelecek yıllık 16 milyar metreküp gaz ile toplam 25-30 milyar
metreküp doğalgaza sahip olacak.
Depolama imkanı olmayan BOTAŞ, aldığı gazın tamamını tüketime sunmak
zorunda. BOTAŞ, gaz fazlasını eritmek için ve gaz kullanımını yaygınlaştırmak
için üç yıl içerisinde 57 vilayete daha yeni gaz verecek. BOTAŞ İstanbul,
İzmit, Bursa, Eskişehir ve Ankara’ya doğalgaz veriyor.
Acele kamulaştırma
“Madde 27: 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanunu’nun
uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine Bakanlar
Kurulu’nca karar alınacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü
durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet
takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin
istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın 11 ve 12’nci madde
esasları dairesinde ve 15’inci madde uyarınca seçilecek bilirkişilerce
tespit edilecek değeri, idare tarafından mal sahibi adına milli bir bankaya
yatırılarak o taşınmaz mala el konulabilir...”
Gaz verilecek iller ve tarihleri*
2002: Kırklareli, Tekirdağ, Edirne, Bilecik, Düzce, Adapazarı, Çanakkale, Ağrı,
Iğdır, Erzurum, Erzincan, Sivas, Kırşehir, Aksaray, Konya, Samsun, Çorum, Kırıkkale,
Amasya, Balıkesir, Manisa, İzmir, Kayseri.
2003: Kütahya, Bolu, Karabük, Zonguldak, Bartın, Van, Yozgat, Tokat, Niğde,
Nevşehir, Karaman, Çankırı, Uşak.
2004: Burdur, Antalya, Muğla, Isparta, Denizli, Aydın, Afyon, Malatya, K.
Maraş, G. Antep, Hatay (İskenderun), Adana, İçel (Mersin), Bayburt, Gümüşhane,
Trabzon, Rize, Giresun, Ordu.
*BOTAŞ, iyimser tahminler.
Zaman
|
