|
Madenciliğe büyük teşvik
Yeni maden yasa tasarısında beş yıllık vergi ve SSK primi muafiyeti ile
ucuz elektrik, demiryollarında indirimli taşıma olanağı sağlanıyor
Hükümet, Türkiye çapında maden arama ve işletme faaliyetlerinin önündeki
bütün engelleri kaldıran ve bu alana girmek isteyenleri çok yönlü olarak
teşvik eden yeni maden yasa tasarısını imzaya açtı.
Tasarı, özel kişi ve kuruluşların madenciliğe yönelmelerine ilişkin mali
teşvik hükümleri içerirken, MTA’ya da Türkiye çapında "ruhsatsız"
maden arama yetkisi veriyor. MTA’nın Türkiye’nin her yerinde özel ve
kamusal arazi ayırımı yapmadan maden arayabilecek. Bor madenleriyle ilgili
olarak ETİ Holding ve Zonguldak havzası kömürleriyle ilgili olarak da Türkiye
Taşkömürü Kurumu yasa kapsamı dışında tutuldu.
ÇED raporu zorunlu değil
Tasarı, Maden Kanunu’nda maden arama ve işletme faaliyetini sınırlayan hükümleri
kaldırıyor. Altın çıkarılması ve işletilmesiyle ilgili olarak yaşanan
ve mahkeme kararlarına konu olan ÇED raporu alma zorunluluğunu "maden
arama" aşaması için kaldırıyor.
Tasarı, özel veya kamusal arazide maden aramak isteyenlerin ÇED raporu alma yükümlülüğünü
kaldırırken, raporu madenin çıkarılması ve işletilmesi aşamalarında
zorunlu kılıyor.
Tasarı, madencilik faaliyetlerini engelleyici durumların ortaya çıkması
halinde (siyanür tartışmaları gibi) sorunların Başbakanlık Müsteşarı
veya Müsteşar Yardımcısı’nın başkanlığında TÜBİTAK tarafından
belirlenecek beş uzman ile ilgili kurum ve kuruluşlarla, Maden İşleri Genel
Müdürü’nün katılımıyla oluşacak kurul tarafından karara bağlanmasını
öngörüyor. Bu çerçevede tasarı, kurulun alacağı karar hakkında Başbakanlık’ın
değerlendirmesi doğrultusunda işlem yapılmasını hükme bağlıyor.
Faaliyet engellenemez
Tasarı, Bergama olayında tartışmalara neden olan "engelleyici"
girişimler karşısında "bilimsel ve teknik çözümlere riayet edilmesi
kaydıyla maden arama ve çıkarma faaliyetleri engellenemez" hükmünü de
getiriyor. Tasarıyla maden atama ve işletme faaliyetlerinde bulunacaklara şu
teşvikler getiriliyor:
• İşe başlama tarihinden itibaren beş yıl gelir ve kurumlar vergisi
muafiyeti.
• Nakliye tutarından yüzde 5 vergi indirimi.
• İhraç koşulu aranmaksızın tren ile nakliye indirimi.
• Yeraltı madencilik faaliyetlerinde SSK primlerinin işveren hissesinin
devlet hakkından mahsup edilmesi.
• Elektrik fiyatlarının en düşük seviyedeki tarifeden uygulanması.
• Rezerv tüketim payı teşviki.
• AR - GE çalışmalarının teşviki.
10 SORU 10 CEVAP
Altın potansiyeli 6 bin 500 ton
Altın tartışması, Bergama’dan çıkarılan ilk altının Başbakan Bülent
Ecevit’e sunulmasıyla yeniden gündeme geldi.
1 - Türkiye’nin altın rezervi nedir?
Türkiye’nin 6 bin 500 tonluk altın potansiyeli var. Bunun 630 tonu hemen çıkarılabilir
durumda. Merkez Bankası’nın altın rezerviyse 117 ton.
2 - Çıkarılan altının ne kadarı Türkiye’de, ne kadarı çıkaran şirkette
kalıyor?
Ovacık’ta yedi aylık üretimle sağlanan 18.4 milyon dolar satış gelirinin
2 milyonu ücrete, 7 milyonu mal ve hizmet alımına, 5.8 milyon doları
elektrik, KDV, resim ve harçlar, SSK primi olarak ödendi. Şirkete 3.6 milyon
dolar kaldı. Kârdan yüzde 10 devlet hakkı, yüzde 33 Kurumlar Vergisi alınacak.
3 - Türkiye ne kadar altın ithal ediyor?
2000’de 2 milyar dolarlık 205 ton, son 10 yılda 15 milyar dolarlık bin 500
ton altın ithal edildi.
4 - Altın üretiminin katma değeri ne olacak?
Üretimin ülke ekonomilerine katkısı, 4.5 ile çarpılarak bulunuyor. Türkiye
6 bin 500 tonluk potansiyeliyle 292.5 milyar dolar katma değer sağlayabilir.
5 - Ovacık’ta siyanür tehlikesi var mı?
TÜBİTAK raporu ve bilirkişi raporlarında siyanür kullanımının çevreye
ve sağlığa zarar vermediği belirlendi.
6 - Siyanür nerelerde kullanılıyor?
Tekstilden plastik sanayiine kadar yüzlerce alanda kullanılıyor.
7 - Altın geliri ekonomiye ne zaman katılır?
Türkiye işlenmiş altın sektöründe dünya ikincisi. Altın metal ve takı
olarak ekonomiye dönüyor.
8 - Diğer ülkelerde altın üretimi nasıl?
Avrupa’da 13; dünyada 600 altın madeni siyanür liçi yöntemini kullanıyor.
9 - Dünyada yılda ne kadar altın üretiliyor ve tüketiliyor?
2000’de 2381 ton altın üretildi, 3294 ton tüketildi. Dünyanın en büyük
altın stoğuna sahip ülkeleri, ABD, Almanya, Fransa, İtalya.
10 - Avrupa’da yeni proje var mı?
Evet. Avrupa’da Rusya 9, Yunanistan 5, İspanya 2, Romanya, Fransa, İsveç,
Macaristan ve Çek Cumhuriyeti’de birer yeni altın madeni projesi gerçekleştirilmek
üzere. Tümünde siyanür liçi yöntemi kullanılacak.
Milliyet
|
