|
Dünyanın en eski tarım anıtı
tehlikede
 Konya’nın
Ereğli İlçesi’nde Hititler döneminden kalma Dünya’nın en eski tarım
anıtı olarak nitelendirilen İvriz Kaya Kabartması’ndaki tahribat, çevresindeki
arazi kamulaştırılamadığı için durdurulamıyor.
Hititler tarafından kurulan ve merkezi ilçenin 4
kilometre güneyindeki Aydınkent (İvriz) Köyü’nde bulunan Tuvana Krallığı
döneminden kalma İvriz Kaya Anıtı, yıllardır Dünya’nın dört bir yanından
kendisini görmeye gelen ziyaretçileri bütün görkemiyle karşılıyor.
Kral Warpalavas tarafından M.Ö 727-742 yılları
arasında yaptırılan 4 metre 20 santim yüksekliğe ve 2 metre 40 santim genişliğe
sahip anıtın yakın çevresi yıllar önce 1. derece SİT alanı ilan edildi.
Kaya zemin üzerine kabartma tekniği kullanılarak
yapılmış anıtta dönemin yarı tanrı kralı Warpalawas’a, krallığın Baş
Tanrısı Tarhundas tarafından üzüm salkımı ve buğday başağı verilişi
tasvir ediliyor. Tuvanalılar’ın bereket ve barış tanrısı olan
Tarhundas’ın Warpalawas’a sunduğu üzüm ve buğday da bereketi
simgeliyor. Dünya’da bir eşi daha bulunmayan bu görkemli tarihi kabartmada
doğal tahribat nedeniyle derin çatlaklar oluşmaya başladı.
Yağmur ve kar sularının biriktiği bu çatlaklar,
donan suyun daha sonra erimesiyle giderek genişlerken, Ereğli Müze Müdürlüğü’nün
uyardığı Konya Kültür Müdürlüğü önlem almak için harekete geçti.
2 bin 700 yıllık tarih yok olacak
Anıtlar ve Röleve Müdürlüğü mimarlarının incelediği anıtın, kar, yağmur
suları ve dış etkenlerden korunması için bir beton şemsiye ile kapatılması
ve çevre düzenlemesi ile anıtın tabanına akan gölet sularının
izolasyonunun yapılmasına karar verildi. Kültür Müdürü Necip Mutlu, beton
şemsiye koruması yapıldıktan sonra anıtta oluşan çatlakların doldurulmasının
planlandığını belirtti.
Dünya’nın en eski tarım anıtı olarak kabul edilen kabartmanın ön kısmında
sadece 5-6 metrekarelik bir alanın kendilerine ait olduğunu, geri kalan
arazinin mülkiyetinin TEAŞ’da olduğunu dile getiren Mutlu, şöyle konuştu:
“Bu beton korumaya destek olacak ayaklar ister istemez TEAŞ’a ait araziye
kurulmak zorunda. Bu nedenle Sümer Holding’in özelleştirilmesinden sonra SİT
alanı olmasına rağmen TEAŞ’a satılan bu arazinin kamulaştırılması için
TEAŞ’a yazılı başvuruda bulunduk ve oluşturduğumuz komisyonun
incelemesine onların da gelmelerini istedik. Fakat TEAŞ bu çağrımıza cevap
vermediği gibi, Valilik aracılığı ile yolladığımız yazıya da henüz
olumlu bir cevap vermiş değil.”
13 milyar liralık ödenek de kaybedildi.
TEAŞ’ın istimlak edilmek istenen arazide enerji santralleri olduğunu ileri
sürerek, kamulaştırmaya sıcak bakmadığını anlatan Mutlu, “Oysa biz bu
arazinin çok az bir bölümünü kullanacağız ve santrallere engel olmayacağız.
Ancak bunu bir türlü anlatamadık ve geçen yıl kamulaştırma tamamlanamadığı
için 13 milyar liralık ödeneği de kaybettik” dedi.
Anıtlar ve Röleve Müdürlüğü’nde mimar olarak
çalışan ve anıtla ilgili inceleme yapan Yılmaz Türkyılmaz, tarihi
eserdeki tahribatın önlem alınamadığı için her geçen gün daha da arttığını
ve ellerinden bir şey gelmediğini kaydetti. Yağışlı geçen her kış
mevsiminin kabartmalardaki çatlakları derinleştirdiğini anlatan Türkyılmaz,
“Anıtın hemen 5-6 metre ilerisinde TEAŞ’a ait arazide bir gölet
bulunuyor ve bu gölet ile kanalların suları Kaya Anıt’a zarar veriyor.
Kamulaştırma yapılmış olsaydı, suların önü kesilecekti” diye konuştu.
NTVMSNBC
|
