|
Doğal sit alanı için kavga
Arazisi doğal sit alanı ilan edilenlere, mağdur olmamaları için verilen
sertifikalar, sertifika sahibinden çok, paraya çevrilemeyen bu 'kâğıt'larla
Hazine arazisi alan 'aracı'lara yarıyor
Hazine arazilerinin satışına ilişkin kanun tasarısı kapsamında 'doğal
sit alanlarının yapılaşmaya açılması'yla ilgili tartışmalar sürerken,
sit alanında arazisi bulunanlara verilen sertifikaların da birer 'rant aracı'na
dönüştüğü belirlendi. Arazisi sit alanı ilan edilenlere verilen
sertifikalar, sertifika sahibinden çok ucuz Hazine arazisi peşindeki
'komisyoncu'ların işine yaradı.
Doğal sit alanları, arazisi sit alanı ilan edilen kişilerle Hazine arasında
sürekli problem oluşturdu. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu,
arazileri doğal sit alanı ilan edilenlerin mağdur olmaması için, ilan
edilen alanın aynı büyüklükte bir Hazine arazisiyle takas edilmesi hükmünü
getirmişti. Ancak doğal sit alanı olarak belirlenen tüm arazilere birebir
takas edilecek bir Hazine arazisi bulunamadı. Maliye yüzlerce talebi karşılamayınca
çeşitli hukuki ve idari sorunlar ortaya çıktı.
Bunun üzerine 1998'de çıkarılan yeni bir kanunla, arazileri doğal sit alanı
ilan edilenlere, Hazine arazisi yerine, 'doğal sit sertifikası' verilmeye başlandı.
2 bin 649 sertifika
Sit arazisinin rayiç bedeli üzerinden düzenlenen sertifikalara, piyasa
faizleri işletilecek ve bu şekilde sertifika değeri güncellenecekti.
Sertifikaların istendiğinde paraya çevrilmesi yerine, Hazine arazisi satışları
sırasında para yerine geçmesi de hükme bağlandı.
Uygulamanın başlangıcından bu yana 2 bin 649 kişi, Maliye Bakanlığı'ndan
sit sertifikası aldı. Daha önce başvuruda bulunan 600 hak sahibine yönelik
işlemlerin de devam ettiği belirlendi.
Üzerlerinde yazılı tutara göre toplam 25 trilyon lira olan sertifika değeri,
günümüzde 150 trilyon liraya ulaştı. Maliyeciler, halen sit sertifikaları
için aylık yüzde 2.5 faiz işletildiğini söyledi.
Sahibi için kâğıt parçası
Ancak, büyük bölümü kırsal kesimde yaşayan sertifika sahiplerinin Hazine
arazisi ihalelerine girme gücü olmadığı için ellerindeki sertifakaları
birer kâğıt parçasına dönüştü. Bu durum, 'sertifika ticareti'ni
getirdi.
Sertifika satışı 'yasak'
Bazı kişi ve kuruluşlar, satışı mümkün olmayan sertifikalar için
sahiplerinden düşük bir komisyon karşılığı vekâlet aldıktan sonra, bu
sertifikalarla Hazine arazisi ihalelerine girmeye başladı. Böylece sit alanı
sertifikaları, bu işin ticareti yapanlar için devletten düşük ödemeyle
Hazine arazisi alma aracına dönüştü.
Türkiye
|
