Türkiye’de her gün camide sabah namazı kılanların sayısının 2 milyon, cuma namazı için camiye gidenlerin sayısının ise 13 milyon olduğu tahmin ediliyor.
Diyanet’e son 10 yılda 7.2 milyar doların üzerinde kaynak aktarıldı. Yaklaşık 80 bin caminin aylık elektrik masrafı 42 milyon YTL’yi buluyor. Türkiye’de toplam okul sayısı 67 bin, hastane sayısı 1200.
Dışişleri Bakanı ve Başmüzakereci Ali Babacan, Avrupa Parlamentosu (AP) Dış İlişkiler Komitesi üyelerine Türkiye’de sadece gayrimüslim azınlıkların değil, Müslüman çoğunluğun da dini özgürlüklerle ilgili sorunlar yaşadığını söylemişti.
Babacan, bu çıkışıyla bir yerde sistemi eleştirdi ancak devlet Müslümanların dini özgürlüklerini yaşayabilmesi için oldukça büyük bir ekonomik yükün altına girmiş durumda. CNBC-e Business dergisi temmuz sayısında ‘kutsal’ ekonomiyi masaya yatırdı.
Bu yıl 2 milyar YTL
Türkiye’de son 10 yılda (1999-2008) Diyanet İşleri Başkanlığı’na 7.2 milyar doların üzerinde kaynak aktarıldı. Sadece bu yıl ayrılan bütçe 2 milyar YTL’ye yakın. Bütçenin birimler arasındaki dağılımına bakıldığında Diyanet’e ayrılan kaynak, Cumhurbaşkanlığı’nın 36, Meclis Başkanlığı ve MİT’in yaklaşık beş katı, Başbakanlık bütçesinden ise yaklaşık yüzde 20 daha fazla. Aynı zamanda Milli Savunma Bakanlığı’na ayrılan bütçenin yüzde 15’ine, Milli Eğitim’e ayrılanın yüzde 8.7’sine ve Sağlık Bakanlığı bütçesinin yüzde 18.5’ine denk geliyor.
Köylerde 48 bin cami var
Aslında Diyanet bütçesinin yüksekliği cami sayısının fazlalığından kaynaklanıyor. Çünkü bütçenin neredeyse tamamına yakını personel maaşları ve SSK primlerinin ödenmesinde kullanılıyor. Türkiye’de 79 bin 96 adet cami var. Bu camilerin 47 bin 553’ü köylerde bulunuyor. Her şeyden önce bu kadar cami yapabilmek tamamen ekonomik bir temel gerektiriyor.
Diyanet İşleri Başkanlığı tüm bu camilere gereken din görevlisi ihtiyacına karşılık verebilmek için 84 bin 195 personel istihdam ediyor. Milli Emlak 2007 yılı faaliyet raporuna göre Diyanet İşleri Başkanlığı’nın personeline ait 550 lojman bulunuyor. Yaklaşık 80 bin caminin aydınlatması bile başlı başına bir maliyet. 2003 başına kadar (yaklaşık 19 yıldır) camilerden elektrik parası alınmıyordu.
Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 2004 yılında yaptığı 15 aylık araştırma sonucu 75 bin 941 caminin elektrik borcunun yaklaşık 50 milyon YTL olduğu ortaya çıktı.
Bir caminin aylık elektrik masrafı ortalama 43 YTL civarında. Elektrik zammı dikkate alınmadığında Türkiye’deki bütün camilerin yıllık elektrik masrafı 42 milyon YTL’yi buluyor.
46 kat fazla ödenek
Diğer yandan din eğitimini derinleştirmek isteyenlerin tercih ettiği imam hatip liselerine de giderek artan miktarlarda ödenek ayrılıyor. 2007 yılında Milli Eğitim Bakanlığı, Din Öğretimi Genel Müdürlüğü’ne bağlı 120 bin 688 öğrencinin eğitim gördüğü 455 İmam Hatip ve Anadolu İmam Hatip Lisesi’ne 21 milyon 360 bin 969 YTL ödenek ayırdı.
Bu ödenek toplam 2 bin 839 Anadolu, fen, güzel sanatlar, sosyal bilimler ve spor lisesi ile burada eğitim gören 1 milyon 728 bin 346 öğrenciye aktarılan bütçenin neredeyse yarısı. Milli Eğitim Bakanlığı bir düz lise öğrencisine yılda 66 YTL, bir imam hatip lisesi öğrencisine ise 3 bin 32 YTL (yaklaşık 46 katı) ödenek ayırıyor. Türkiye’de 15-19 yaş grubuna dahil 6 milyon 157 bin kişi var. Bu da gösteriyor ki 2007’de her 51 kişiden biri imam hatip lisesinde okumayı tercih etmiş.
892 kişiye bir cami düşüyor
Türkiye’de 79 bin 96 adet cami var ve bu camilerin 47 bin 553’ü köylerde. Yani 892 kişiye bir cami düşüyor. Cami sayısı okul ve hastane sayılarıyla karşılaştırıldığında hep tartışma konusu oldu. Türkiye’deki toplam okul sayısı 67 bin, hastane sayısı ise 1200 civarında. Yani 58 bin kişiye bir hastane, 1053 kişiye bir okul düşüyor. Peki cami sayısı fazla mı? Diyanet İşleri Başkanlığı’nın resmi rakamlarına göre bayram namazlarına 20 milyon kişi katılıyor. Her gün camide sabah namazı kılanların sayısının 2 milyon, cuma namazı için camiye gidenlerin sayısının ise 13 milyon olduğu tahmin ediliyor. Bir camide ortalama 300 kişinin namaz kılabildiği düşünülürse şu anda yaklaşık 24 milyon kişiye yetecek cami var.